Đọc và chia sẻ

Mùa hoa cải

(Ngày đăng: 9/1/2018 10:19)

     Mỗi năm Tết đến xuân về, trăm hoa đua nở, khoe sắc toả hương, hoa trong nhà, hoa ngoài ngõ, hoa trong vườn, hoa ngoài đồng... Và rực rỡ, gây ấn tượng cho thi nhân nhiều nhất có lẽ là màu vàng hoa của những vạt cải đẹp đến nao lòng: “Ai gieo vạt cải ven sông/ Vàng hoa đợi ánh trăng trong bên cầu”



MÙA HOA CẢI
 
Ai gieo vạt cải ven sông
Vàng hoa đợi ánh trăng trong bên cầu
Sáng qua khăn áo chửa nhàu
Thoắt thôi, giờ đã ngấu màu vàng dưa!
 
Ngọt ngào người hái sớm trưa
Trổ ngồng, xối xả dỗi mưa bão hờn
Đất cày lên những thiệt hơn
Giờ trơ gốc lá, vàng hồn ngọn hoa

Mải mê gieo khúc tình ca
Hạt mầm tức tưởi như là quặn đau
Em ngây vụng dại thuở đầu
Rồi sương chan mắt đẫm sầu hoa ơi !

Thẩn thơ nhặt nắng vàng rơi
Để ai quẩy mất một thời xuân xanh.
 
Minh Hiền
 
 
 
Lời bình: Nghiêm Thản
 
 
Thiên nhiên ưu đãi cho đất nước mình thật kì diệu, một năm có bốn mùa rõ rệt, mỗi mùa lại có sắc thái riêng của nó, có những loài hoa thật đẹp. Mỗi lần tết đến xuân về, trăm hoa đua nở, khoe sắc toả hương, hoa trong nhà, hoa ngoài ngõ, hoa trong vườn, hoa ngoài đồng. Trong tiết thanh minh tháng ba, quanh nhà còn đang vương đầy hương chanh hương bưởi, hoa xoan tim tím ngan ngát đưa hương rơi rụng bồng bềnh đầy lối ngõ, những dậu cúc tần len lúm vấn vít vàng rực bờ ao, thì nhà thơ Minh Hiền lại thấy mầu vàng hoa của những vạt cải đẹp đến nao lòng:
“Ai gieo vạt cải ven sông
Vàng hoa đợi ánh trăng trong bên cầu”

Tác giả đặt câu hỏi “Ai gieo vạt cải ven sông” có thể là sự sửng sốt trước cái đẹp của thiên nhiên, cũng có thể là sự ngậm ngùi cay đắng luyến tiếc một cái gì rất đẹp đã mất đi, hay một sự liên tưởng từ vạt cải đến số phận của một con người. Chị xây dựng hình tượng mầu vàng tươi tắn của hoa cải đợi “ánh trăng trong bên cầu” thật đẹp. hai mầu vàng ấy mà quyện vào nhau thì còn gì để nói. Phải chăng đây là hai tâm hồn còn đang trong sáng tươi trẻ hồn nhiên, căng tràn sức sống như muốn vươn lên, ngậm vào nhau để xây đài hạnh phúc. Nhưng cũng trớ trêu thay cuộc đời của mỗi con người, đâu phải lúc nào cũng tuân theo ý nghĩ riêng của mình. Thời gian là một sự thay đổi khôn lường, mới: 
“Sáng qua khăn áo chửa nhàu 
Thoắt thôi, giờ đã ngấu mầu vàng dưa!”

Ta lại bắt gặp cái mầu vàng ở đây, không phải là mầu tươi vàng của hoa cải, ánh vàng của trăng, mà là mầu “ngấu vàng của dưa” một thứ đồ ăn được chế biến từ cây cải, sắp sửa bị nẫu ra khi đã “ngấu”. Đây là lối viết rất độc đáo của Minh Hiền, một sự so sánh tế nhị mà logic. Từ cây cải còn đang mơn mởn tươi xanh, ví như người con gái còn đang trong trắng trinh nguyên như “khăn áo chửa nhàu” phơi phới sức xuân, mà chỉ “thoắt thôi” đã trở thành một người đàn bà nát ngấu như dưa, dầm trong cái chát đắng của muối mặn cuộc đời. Cái hay ở đây là dưa lại bắt đầu từ cây cải. Cải biến thành dưa, hay con người đang yêu không được yêu, không được lấy người mình yêu, phải dứt tình để rẽ bước sang ngang, để rồi bị vùi dập. Đấy là chưa nói đến tình yêu đôi lứa là sự thổn thức của hai con tim, không trộn được vào nhau thì họ khổ đến nhường nào, có ai hiểu được nỗi lòng người đang yêu. Hình tượng cây cải biến thành dưa không phải dừng ở chỗ đắng cay chua xót trước một cuộc tình tan vỡ, mộng không thành của tình yêu đôi lứa. Nếu như các liền anh liền chị ở nơi kinh Bắc họ tự nguyện hy sinh tình yêu riêng tư của mình để đến với nghệ thuật hát quan họ, lại đi một nhẽ. Tác giả còn nói lên được cái hủ tục đầy mầu sắc phong kiến trút lên đầu người con gái, khi “cha mẹ đặt đâu con ngồi đấy” Cũng có thể là sự “tức tưởi” vội vàng của các cô gái khi bước vào ngưỡng cửa cuộc đời. Vậy thì tứ thơ ở đây lại mang đầy tính nhân văn. Chị thông cảm cho số phận người phụ nữ như hạt mưa sa. Mười hai bến nước biết chọn bến nào, ví như số phận cây cải được định đoạt do tay người hái :
“Ngọt ngào người hái sớm trưa
Trổ ngồng, xối xả dỗi mưa bão hờn” 

Câu thơ được tác giả đưa vào hướng ngoại, để diễn tả tâm trạng người con gái lúc bước vào đời. Cây cải được gieo trồng rồi trổ ngồng ra hoa nhưng không được kết hạt nhân giống. Cho dù bàn tay của người hái có “ngọt ngào” đến mấy, thì ngồng cải vẫn bị vùi dập đến “xối xả dỗi mưa bão hờn”. Sự hờn dỗi ấy là kết quả của cái thiếu chín chắn nông nổi dại khờ để rồi: 
“Đất cày lên những thiệt hơn
Giờ trơ gốc lá vàng hồn ngọn hoa”

Cuộc đời như những luống cải bị cày xới lật tung lên, xáo trộn, đau đớn, gốc rễ trơ ra, quằn quại để đến nỗi “vàng hồn ngọn hoa”. Cho dù cái vỏ bên ngoài đầy đủ sung túc nhưng tâm hồn thì vàng vọt, héo tàn. Mầu vàng ở đây nghe đến rợn người. Đâu còn thấy cái mầu vàng tươi của hoa cải phất phơ trước gió, mà chỉ là màu vàng nhờn nhợt, cái úa tàn nham nhở của cuộc đời, rồi ân hận, xót xa hối tiếc:
“Mải mê gieo khúc tình ca
Hạt mầm tức tưởi như là quặn đau”.

Sự hối tiếc bao giờ cũng song hành với muộn màng, rồi dằn vặt vò xé tâm can. Lúc son trẻ thì “mải mê gieo khúc tình ca" . Gieo biết bao nhiêu mộng mị, ước mơ hoài bão, tương lai. Trước ngưỡng cửa cuộc đời, không riêng gì các cô gái như chim mới tập chuyền còn non nớt, dại khờ ngây thơ mà “tức tưởi” vội vàng thì khó tránh khỏi được vập ngã. Từ hình ảnh cây cải, tác giả hướng ngoại xây dựng một hình tượng người con gái mới bước vào đời. Đến khổ cuối Minh Hiền lại hoàn toàn hướng nội dẫn người đọc đến nội dung cốt yếu của bài thơ, không còn là hình ảnh cây cải nữa, mà chính thực con người, một con người bằng da bằng thịt, lầm bước thiếu tự tin, không bản lĩnh:
“Em ngây vụng dại thuở đầu
Rồi sương chan mắt đẫm sầu hoa ơi!
Thẫn thờ nhặt nắng vàng rơi
Để ai quẩy mất một thời xuân xanh” 

Chỉ vì một chút ngây thơ vụng dại mà đưa đẩy cuộc đời sang một bước ngoặt. Cuộc đời gió mưa chan đầy nước mắt. 
Đọc thơ của Minh Hiền ta thấy chị có cách ghép từ thật tinh tế để câu thơ trở nên rất thơ, chuyển tải được nhiều hàm ý mà gọn gàng xúc tích. Ba từ: “ngây, vụng, dại” nếu ta tách ra đó chính là sự ngây thơ, vụng về, và dại khờ. Cách tu từ và nhân cách hóa của chị thật nhuần nhuyễn để câu thơ đã hay còn đẹp, dễ hiểu. Diễn tả người ta khóc, mà như “sương chan đẫm mắt”, những giọt lệ như những giọt sương. Trong thơ của Minh hiền còn có hoạ, đây chính là một bức tranh cô gái đang ngồi khóc thật đẹp. Cũng như Nguyễn Du tả nàng Kiều khóc khi gẩy đàn cho Kim Trọng nghe khúc: “Chiêu Quân cống Hồ” :
“Ngọn đèn khi tỏ khi mờ
Khiến người ngồi đó mà ngơ ngẩn sầu”

(Truyện Kiều)
Bởi khi Kiều khóc thương nàng Chiêu Quân, thì nước mắt làm nhòa đi, nên nhìn ngọn đèn mờ ảo không còn tỏ nữa, và nước mắt được lau khô thì nàng Kiều nhìn ngọn đèn lại tỏ, quả là một tài thơ. Minh Hiền khóc cho những số phận không may mắn, trách mình rồi lại trách người. Nếu vững vàng, bản lĩnh, không xốc nổi, đừng dại khờ, đừng ngu ngơ thì ai có thể “quẩy mất một thời xuân xanh” của mình đi được.
Với mười bốn câu lục bát khá nhuần nhuyễn, mượt mà đằm thắm thiết tha, da diết. Bài thơ giầu hình ảnh, ngôn từ chắt lọc, ý thơ đa chiều đa dạng, nhiều hàm ý, nhiều cung bậc, lời thơ réo rắt, khắc khoải, ai oán, lúc thăng lúc trầm như những nốt nhạc buồn. Câu thơ đã hay còn đẹp, cấu tứ chặt chẽ, bố cục mạch lạc, mở bài như pháo nổ, kết luận như chuông ngân. Nhà thơ Minh Hiền có cách nhìn sâu thẳm vào xã hội và con người, chị đã chia sẻ cùng độc giả, và cũng là lời cảnh tỉnh cho những cô gái đang đứng trước ngã rẽ, ngưỡng cửa cuộc đời. Đây cũng là điểm nhấn trong sự nghiệp văn chương của chị. Xin chúc chị nhiều thành công.

Tác giả bài viết: Nghiêm Thản

 

Bản quyền website thuộc về Công ty TÁC PHẨM MỚI.

Website đang làm thủ tục cấp phép, điều hành phi lợi nhuận bởi các tình nguyện viên.