Chu Văn Sơn - Người lụy đẹp


Tùy bút chân dung của Văn Giá

CẢ ĐỜI TÔN THỜ CÁI ĐẸP
Tôi cứ nhớ mãi một lần, khi Chu Văn Sơn chuyển về ở hẳn ngôi nhà vườn trên Hòa Lạc, anh tâm sự: “Bây giờ, cứ mỗi sớm dậy, ra vườn ngắm một cái mầm cây đang trổ ra từ một gốc cây già cũng cảm thấy thích thú không kém gì đọc được một bài thơ hay”…Tôi thoáng nghĩ, hóa ra ông này bắt đầu “nhiễm thói điền viên” rồi đây. Sau nghĩ lại, suýt oan cho ông bạn. Ừ, thú điền viên thì có sao. Nó chẳng phải là một sinh thú tao nhã thanh sạch bậc nhất của các bậc hiền triết phương Đông xưa đó ư? Nhất là trong bối cảnh không gian sống của chúng ta đang bị thu hẹp lại, tình trạng đô thị hóa, ô nhiễm môi trường đang ngày một trầm trọng, thì thú điền viên lại được xem như một giá trị sống trân quý và xứng đáng được cổ súy. 

Thì ra, giữa cái mầm cây đang cựa mình trong nắng sớm mai với bài thơ hay có quan hệ với nhau nhiều lắm. Nó là sự sống. Nó đang ngời lên sự sống, đang hiển hiện với tất cả hình sắc và hồn vía của mình. Nó đang thì thầm cất tiếng nói với con người về vẻ đẹp kỳ diệu, có phần bí ẩn, tuyệt đối thanh khiết và cao nhã. Nó mang tên: Cái Đẹp.

Chu Văn Sơn là kẻ cả đời tôn thờ Cái Đẹp như thế! 
Trong nhiều thứ mà con người phải lụy, hoặc tự nguyện lụy, tự chuốc lấy, có cái lụy hay mà cũng có cái lụy dở. Cái lụy mà chả được ai ca ngợi ấy là lụy tiền, lụy quyền. Có khi được tán thưởng, hoặc lại bị chê bai, ấy là lụy tình, tình đây theo nghĩa rộng, nhân tình và ái tình. Lụy tài là thứ được người đời nể nhất. Và sau đấy, có lẽ là lụy đẹp, lụy mỹ, nói theo mỹ học là lụy Cái Đẹp. Hoa mai là một Cái Đẹp. Chả thế mà cụ Chu Thần Cao Bá Quát đã từng thốt lên “Nhất sinh đê thủ bái mai hoa”.

Cái Đẹp là một khái niệm lắm khi rất mơ hồ. Nhưng nó cũng có những đặc điểm cơ bản của nó. Ít nhất, có 4 điểm cốt lõi: i, là cái đem lại khoái thú cho con người; ii, một niềm khoái thú tuyệt đối phi vụ lợi; iii, mang tính lịch sử, mỗi thời mỗi khác; và iv, mang tính cá thể, tùy thuộc ở mỗi người.

Quan sát trong đời sống thường nhật của Sơn, thấy lắm khi anh đối xử với vật dụng, không gian, với môi trường sống theo cái cách rất kỹ lưỡng, tỉ mỉ, nâng niu. Khi uống rượu vang, nhất thiết phải là ly chân cao, miệng ly thu lại. Anh bảo phải đồng bộ, complete, nếu cọc cạch sẽ mất thú. Thí dụ cái ly tại sao người ta lại làm thu miệng vào cho nhỏ lại, bởi vì như thế mới giữ được hương của rượu vang trong khi uống, và trước khi nâng ly đưa lên miệng, phải cầm ly rượu lắc nhẹ theo vòng tròn rồi hà hít, thưởng thức cái hương thơm đặc hiệu đã…Tôi là kẻ phàm ăn tục uống. Có hôm lên nhà Sơn chơi, mâm bát đã dọn, chai rượu đã bày, bụng thì đã đói, chỉ chờ bộ chén mang ra là xong. Nhưng Sơn cứ lững thững mở tủ tìm, lúc mang ra lại chậm rãi vừa lau vừa ngắm nghía, rồi hạ một câu: “Rượu nào cứ phải ly/chén nấy, uống thế nó mới sướng”. Tôi thấy sốt cả ruột mà không dám than phiền gì, ngại bạn chê cười là đồ háu đói. 

Trong văn chương nghệ thuật, Chu Văn Sơn thuộc diện khó tính. Đối với những người mang danh nhà văn, nghệ sĩ mà có những tật xấu, tệ hơn là tính xấu, tính ác, anh tránh xa, không chơi với mà cũng không động bút viết về họ một dòng. Với tác phẩm cũng vậy, nếu chưa đạt đến độ hay, chưa tạo ra khác biệt, nghĩa là chưa có đóng góp riêng thì anh cũng không bao giờ động bút. Người muốn Chu Văn Sơn viết cho thì nhiều, nhưng một mặt sức thì có hạn, mặt khác anh không thấy có cảm hứng thì viết làm sao được. Thôi đành tìm cách thoái thác sao cho êm, tránh để mất lòng. Mỗi khi nghe ai hỏi, giục bài, anh thường có cái giọng: “Viết rồi, được 2/3 rồi, chỉ chút nữa là hoàn chỉnh thôi”, hoặc “Viết xong rồi, nhưng chưa ưng một đôi chỗ. Có lẽ phải chờ nghĩ thêm chút nữa”…Nhưng tôi biết tỏng là anh đã viết chữ nào đâu, khổ thế! Âu cũng là cách thoát hiểm an toàn. Không rõ một số bạn văn từng có nhã ý nhờ Chu Văn Sơn viết bài phê bình đã bao giờ biết nông nỗi này ở họ Chu không?

Ngày Chu Văn Sơn quyết định rời phố lên ở nhà vườn là cả một công phu. Phải có lòng yêu thiên nhiên lắm mới có thể. Cũng còn do quan niệm nữa. Xa đô thị, xa thế giới tiện nghi, xa lánh chốn “lao xao” toàn những người là người, xa các quần tam tụ ngũ mà kèm theo nó là các hội chứng đám đông…không hề dễ. Nhìn chung phải đạt tới một cảnh giới nào đó mới sống được tự tại chốn nhà vườn “xa phủ xa huyện” như thế. Thỉnh thoảng đến nhà, tôi hay bắt gặp hình ảnh ông chủ, có khi thêm bà chủ, cả hai trong bộ bảo hộ lao động, chân đi ủng, đầu đội nón, tay cầm thuổng tay cầm thúng, đang đào hố trồng cây; có khi lại lăm lăm cái kéo cái cuốc trong tay đang tỉa cành đánh gốc. Anh cho biết cây gì trồng đơn, cây gì trồng theo cụm, theo hàng; cây nào đứng cạnh được với cây nào; cây nào ưa ẩm cây nào ưa khô…Trồng cây không chỉ cần kỹ thuật, mà còn là cả một nghệ thuật. Mỗi loài cây, tự nó và trong tổng thể không gian mà chúng đứng cứ phải đẹp, phải quyến rũ. Đặc biệt là người trồng cũng phải biết lắng nghe, nâng niu, chăm chút chúng như người. Mỗi lần khách đến chơi nhà, lựa khi mát mẻ, Sơn thường mời đi dạo thăm vườn. Dọc các lối đi, anh nhẩn nha kể tên, lai lịch, tính nết của từng loài cây, loài hoa một cách say sưa, thích thú. Mỗi khi như thế, Chu Văn Sơn mang dáng dấp của một hiền sĩ thưở nào.

Căn nhà mới của Sơn có kiểu dáng biệt thự châu Âu, cửa sổ các phòng to rộng, trổ ra không gian vườn xanh mát quanh năm, đầy ắp những loài hoa muôn sắc. Cạnh cửa sổ phòng làm việc trên tầng hai, với tay là có thể chạm cành hoàng lan. Có đôi lần, đứng từ cửa sổ này nhìn ra, tôi thoáng nhớ đến nhà văn Thạch Lam yểu mệnh với thiên truyện “Dưới bóng hoàng lan” ngày trước rồi vội nghĩ sang chuyện khác, không dám dừng lâu với liên tưởng có phần ủy mị này. Có lần tôi trêu: “Chu Văn Sơn gay rồi…Ở đẹp thế này cũng là một áp lực. Viết không hay lên là có tội với ngôi nhà này đấy”. Nói cho vui thế, chứ một người viết bản lĩnh dày dặn như họ Chu, nơi sống, nơi viết, tiện nghi cũng chả ảnh hưởng gì cho lắm. Người ta đến độ nào rồi, có thể thoát ra khỏi sự chi phối của vật ngoại thân. Ngôi nhà biệt thự ấy chính thức được vợ chồng anh ở từ khoảng tháng 5-2017. Cho đến giờ mới gần được hai năm. Đó là một ngôi nhà đẹp ẩn mình trong một không gian vườn đẹp, đẹp trong tổng thể, đẹp trong chi tiết. Với Chu Văn Sơn, sống hay viết cứ phải Đẹp trước đã. 

MÊ MẢI KIẾM TÌM CÁI ĐẸP 

Đã là người nặng nợ với Cái Đẹp, thế tất phải đi tìm Cái Đẹp, tìm như một khoái thú, một đam mê, thường trực. Đối với Chu Văn Sơn, khi tìm ra được Cái Đẹp, anh gọi là “được sống”, được “tự tình”. Đi tìm Cái Đẹp là một ý hướng tự nhiên, song cũng là một sứ mệnh, một việc trong đời mà anh đảm nhiệm. Anh làm nghề dạy học. Anh còn là một nhà nghiên cứu phê bình (NCPB) văn học. Tìm đến Cái Đẹp trong cuộc đời, về cơ bản và trước hết là để thưởng thức, để thụ hưởng, và có khi còn để tìm cảm hứng sáng tạo. Tìm Cái Đẹp trong văn chương, nghệ thuật, ngoài cái nghĩa thụ hưởng, chia sẻ, lên tiếng trong tư cách của một nhà NCPB, còn giúp cho công việc giảng dạy của anh nữa. 

Với những giá trị văn chương đích thực, anh đeo bám đến cùng. Về trường hợp Thơ mới chẳng hạn, anh trở thành một chuyên gia hàng đầu. Bởi đó chính là chuyên đề anh đảm nhiệm ở trường Đại học, mà giảng dạy ở Đại học, thực chất là dạy những cái mà người thầy đã nghiên cứu chuyên sâu. Đó cũng là lý do quan trọng. Tuy nhiên, lý do chính nằm ở chỗ Thơ mới là hiện thân của Cái Đẹp thuộc về văn chương, tiếng Việt, văn hóa Việt. Vì thế, nó đã chinh phục, thôn tính một người lụy đẹp. Tác phẩm “Ba đỉnh cao Thơ mới: Xuân Diệu-Nguyễn Bính-Hàn Mặc Tử” thật tầm vóc, nhiều bài viết lẻ khác của Chu Văn Sơn về khu vực Thơ mới cũng luôn sắc sảo, tài hoa. Không chỉ có vậy, ngòi bút phê bình này còn tìm đến những đối tượng thẩm mỹ độc đáo khác là các nhà thơ mà anh tâm đắc như Hoàng Cầm, Ý Nhi, Xuân Quỳnh, Y Phương, Nguyễn Duy, Thanh Thảo và một số không nhiều nữa. Ở đây, thơ ca của họ là hiện thân của những Cái Đẹp khác biệt. Nhiệm vụ của nhà phê bình là gọi lên và cắt nghĩa được những vẻ đẹp độc đáo khác biệt đó. Ngòi bút phê Chu Văn Sơn đã thật xuất sắc khi lên tiếng về các tác giả này.

Anh thường băn khoăn về các giá trị trong đời, những “giá trị sống” đích thực. Cái gì làm nên các sáng tạo của mỗi nhà văn? Anh cho rằng đó là cái mà nhà văn cả đời tha thiết với nó, băn khoăn về nó, biến nó thành lẽ sống của mình. Một người nghệ sĩ, nếu không thực sự băn khoăn, tha thiết một điều gì thuộc về giá trị sống, người đó sẽ không có sáng tạo lớn, độc đáo. Anh bảo: Xét trên đại lượng lớn, suy cho cùng có hai giá trị chi phối mạnh mẽ đến sáng tạo của các nhà văn, đó là YÊU và THƯƠNG. Yêu là một giá trị thường hướng tới cái đẹp, quan tâm cái đẹp, nghiêng về cái đẹp. Còn thương thường hướng tới cái khổ, nỗi khổ của con người. Yêu mang tinh thần nhân văn, còn thương mang tinh thần nhân đạo. Vậy thì ngược lại với yêu và thương là gì? Đối lập với yêu là ghét, là muốn chống lại, muốn xóa đi; còn đối lập lại với thương là giận, tủi, hờn. Dĩ nhiên, ở trong mỗi một người nghệ sĩ có cả hai phẩm chất đó, nhưng không bao giờ đồng đều, có người nghiêng về, thậm chí nghiêng hẳn về một trong hai thứ đó. Thí dụ, so sánh giữa Nguyễn Tuân với Nguyên Hồng chẳng hạn. Một người nặng về chữ YÊU, hướng về cái đẹp thuộc nghệ sĩ, mỹ thuật, về thú chơi, thưởng lãm cảnh sắc, hương vị của cuộc đời, của đất nước, và ghét tất cả những cái xấu xí, dung tục, cơ giới, tầm thường; còn một người nghiêng hẳn về chữ THƯƠNG, về những con người lam lũ, bần hàn, dưới đáy, quây quần sống với nhau bằng lòng thương cảm, gắng sống và hy vọng vào sự sống đổi thay; và giận lũ người ác độc, táng tận lương tâm, gây hại gây khổ cho người khác… Cũng theo quy chiếu ấy, Cái Đẹp trong thơ Nguyễn Duy chính là cái Khổ, “cái khổ thảo dân”, chỉ có cái khổ mới chạm được đến thi cảm của nhà thơ này, thấy khổ nên thương, biết thương nên mới tìm đến khổ…

Thật ráo riết, nhà phê bình đã khu biệt giữa yêu và thương, tiếp nữa, chỉ ra yêu và thương ở mỗi nhà thơ cũng lại mỗi người mỗi khác. Theo Chu Văn Sơn, đó là chỗ cần phải đến của phê bình văn học. Đó là gì nếu không phải là một nỗ lực khám phá, lý giải theo cách sơn cùng thủy tận về Cái Đẹp nghệ thuật!
Gần đây, Chu Văn Sơn cho công bố một số tùy bút trên các báo/tạp chí này khác. Người ta mới bỡ ngỡ về một cây tùy bút đầy cá tính, với những suy tưởng sâu sắc, vạm vỡ và bằng một văn phong trác tuyệt. Đó là những bài viết về đền Angko, về hoa lau, về kiếp phận con cò, về tượng nhà mồ Tây Nguyên…Sau, anh tập hợp thành một bản thảo sắp ra mắt mang tên “Tự tình cùng Cái Đẹp”. 

Đối với công việc dạy-học văn, anh cũng vẫn trung thành con đường đi tìm Cái Đẹp, trao truyền, đánh thức niềm cảm hứng về Cái Đẹp cho các thế hệ học trò. Anh lên tiếng phản đối tình trạng hàn lâm hóa trong cách dạy-học văn ở các trường phổ thông hiện nay. Anh cho rằng, đối với học sinh, điều quan trọng nhất là phải biết cảm thụ Cái Đẹp của văn chương, chứ không phải là các tri thức xơ cứng, máy móc. Cái Đẹp văn chương nằm trong hình tượng ngôn từ, nhưng không chỉ có vậy, mà phải là cái vầng sáng của hình tượng ngôn từ, là cái “hơi thở”, “sinh khí” tỏa ra từ ngôn ngữ …Anh cho rằng một trong những nguyên nhân làm cho học sinh hiện nay chán học văn bởi vì học trò không được đánh thức năng lực cảm thụ văn chương, cảm thụ nghệ thuật đích thực. Dĩ nhiên anh không chống hàn lâm, ngược lại, tri thức hàn lâm là rất cần thiết, nhưng phải được chuyển hóa thành cảm thụ nghệ thuật. Nhờ đó mới có thể chạm được vào phần tế vi nhất của mỗi sinh thể nghệ thuật. Mỗi giờ giảng của nhà giáo Chu Văn Sơn đều kiên định đi theo con đường như vậy, nên đã chinh phục mạnh mẽ đông đảo người nghe, cả trò lẫn thầy ở phổ thông và đại học.

Đúng là như vậy, Cái Đẹp tiềm ẩn trong đời sống thực tại, trong văn chương nghệ thuật. Phải chờ con mắt xanh, Cái Đẹp mới được phát lộ. Chu Văn Sơn đã trao cho chúng một sự sống quyến rũ bằng tài năng phê bình và sáng tạo của mình. Cả đời Chu Văn Sơn mê mải kiếm tìm Cái Đẹp trong cuộc đời và trong những trang văn.

NGƯỜI SINH NỞ CÁI ĐẸP

Tôn thờ Cái Đẹp, kiếm tìm Cái Đẹp, không tất yếu dẫn đến khả năng sinh nở ra Cái Đẹp. Năng lực này thuộc về nghệ sĩ. Nhưng đối với Chu Văn Sơn, anh có được cả điều này. 

Với phê bình, anh cho rằng mỗi bài phê bình cũng phải là một áng văn hay. Trên thực tế, những bài phê bình hay đều có thể gọi là “tác phẩm”, tác phẩm phê bình. Ở đó, cùng với phẩm chất khoa học như một đảm bảo cho bài phê bình không rơi vào cảm tính thì cần phải có phẩm tính văn chương; đến lượt mình, phẩm tính này làm nhiệm vụ chuyển hóa những ý tưởng khoa học thành những rung cảm nghệ thuật, làm nên một “chất văn” đặc sắc, cái mà ta vẫn thường nghe nói: Phê bình phải có văn. 

Ở cây bút phê bình Chu Văn Sơn, người ta nhận thấy có sự kết hợp khá nhuần nhuyễn giữa nhận diện, phân tích, khái quát sắc sảo, lý tính với những thẩm bình tinh tế, tài hoa. Anh cho rằng mỗi một người nghệ sĩ phải có một quan niệm thẩm mỹ riêng về Cái Đẹp, từ đó chi phối toàn bộ hoạt động kiến tạo thế giới nghệ thuật của mình. Như trên kia đã nói, cái/điều gì được coi là niềm tha thiết lớn nhất, mối bận tâm nhất về sự sống, về giá trị sống thì đó chính là quan niệm thẩm mỹ về Cái Đẹp. Người làm phê bình, trước mỗi tác giả, tác phẩm phải nhận ra cho được điểm này, nếu không, mọi nhận định sẽ rất dễ tản mạn, chệch hướng. Tiếp nữa, Chu Văn Sơn cho rằng, trong bản thể, Cái Đẹp được cấu thành bởi nhiều đối cực, hài hòa giữa các đối cực, trong đó có một cặp đối cực làm trung tâm. Chúng chung sống, tương giao tương tranh sống động để làm nên một sinh thể nghệ thuật. Tác phẩm nghệ thuật càng vạm vỡ, càng có nhiều đối cực tồn tại và chuyển hóa lẫn nhau theo cách như thế. Cái quan trọng của người làm phê bình là phải biết gọi ra các cặp đối cực đó và xác định được đâu là cặp quan hệ nòng cốt. Chẳng hạn, thơ Ý Nhi, theo anh là “những vần thơ xao xác giữa ngày yên”; thơ Nguyễn Duy “khắc chế cái khổ và vượt lên cái khổ”, “đơn sơ mà kỳ diệu”; ở Xuân Quỳnh cứ phải “cánh chuồn trong giông bão”, “khắc nghiệt và yên lành”…Ngoài các tiểu luận đặc sắc về một số tác giả thơ Mới, các bài phê bình về thơ Hoàng Cầm, Ý Nhi, Nguyễn Duy, Thanh Thảo, Xuân Quỳnh… đã xác lập một uy tín chắc chắn cho tư cách nhà NCPB Chu Văn Sơn. 

Tôi muốn nói riêng về tập Tùy bút “Tự tình cùng Cái Đẹp” của nhà văn này. Chu Văn Sơn là người được đi nhiều, nhưng phần lớn đi vì công việc chứ không phải đi chơi. Mà việc ở đây chủ yếu là giảng dạy. Trong thời gian lưu giảng, nếu không gấp gáp quá, có thể tranh thủ đi thăm thú đó đây, nước non cẩm tú. Cách đi như thế không thể gọi là kỹ được, và càng không thể gọi là đã “được sống” với nơi chốn mình đã đến. Với Sơn, đi nghĩa là phải được sống. Khao khát ấy chỉ thực sự có được trong mươi năm trở lại đây, khi mà cái gánh mưu sinh đối với anh cũng đã nhẹ nhàng. Có lần, vào cái đận thầy Nguyễn Đăng Mạnh nằm chữa bệnh, gặp tôi, Chu Văn Sơn bảo: “Bây giờ mình đi đâu được cứ tranh thủ mà đi. Cứ nhìn cụ Mạnh đấy, một người thích đi, thích chơi như thế mà phải nằm một chỗ thì mới thấy tiếc. Không đi bây giờ, đến lúc có muốn cũng không đi được nữa”. 

Từ bấy, Chu Văn Sơn có ý thức dành thời gian hơn để đi như là chuyến đi chơi trọn vẹn, không vướng bận công việc, không bận lòng những thứ lâu nay tưởng là quan trọng mà thực ra không phải thế. Anh cùng với vợ đi một chuyến khám phá Sơn Đoòng. Anh cũng lại sóng đôi như thế có những chuyến đi dài ngày ở châu Âu, ở Mỹ, Thổ Nhĩ Kỳ, Butan, một loạt các nước Đông Nam Á khác. Ở nội địa, anh có ý thức đi để lấp khoảng trống dấu chân mình trên bản đồ nước Việt. Và thế là từ các chuyến đi, anh đã cho ra đời hàng loạt các tùy bút tầm cỡ. Tôi có vinh dự được viết lời giới thiệu cho tập sách này. Chỉ xin nêu lên mấy điểm lớn mà tác phẩm tùy bút này có được. Trước hết, nói về thể tùy bút, phải nói tới một cá tính sắc nét - cá tính của tác phẩm, của lối viết. Nếu không thể hiện được cá tính của một lối viết sẽ thất bại. Tùy bút Chu Văn Sơn đã có được điều này một cách xuất sắc. Thứ hai, tập tùy bút là kết quả của một năng lực quan sát tinh tế, sâu sắc, và tầm tri thức xã hội, văn hóa sâu rộng. Thứ ba, một thái độ dấn thân có trách nhiệm của một tinh thần kẻ sĩ. Và thứ tư, có một trữ lượng ngôn từ đầy cá tính, giàu có, biến hóa, hiệu nghiệm, tài hoa. Chu Văn Sơn viết tùy bút không nhiều, nhưng cất bút là thành tựu ngay từ cái viết đầu tiên. Có thể kể tên năm tác phẩm của Chu Văn Sơn thuộc loại đỉnh cao, đứng vào hàng tuyệt bút: Angko-vẻ đẹp của các đối cực; Kiếp tượng nhà mồ, Sơn Đoòng, Phận hoa bên lề, Ở Đầm Vạc viết cho cò. Với các tuyệt bút này, Chu Văn Sơn đã ghi danh vào bảng vàng thể tùy bút hiện đại Việt Nam, bên cạnh các nhà văn danh tiếng Nguyễn Tuân, Hoàng Phủ Ngọc Tường. 

*** 
Mỗi phận người là một bí ẩn của vũ trụ. Mỗi một nghệ sĩ càng là mỗi bí ẩn nhân lên, bởi không chỉ bí ẩn ở con người tiểu sử mà còn bí ẩn ở những tác phẩm họ đẻ ra. Đương nhiên, Chu Văn Sơn là một bí ẩn như vậy, một bí ẩn có khả năng vẫy gọi, đối thoại và đồng điệu. 

Vậy là, cả trong đời sống lẫn văn chương, cả trong NCPB lẫn giảng dạy, và cả trong sáng tác tùy bút, Chu Văn Sơn nhất quán trong vai một kẻ lụy vì Cái Đẹp. Đã có lụy thì có khổ, khổ lụy. Nhưng khác với những thứ lụy khác, lụy Đẹp, lụy vì Cái Đẹp chỉ còn là niềm hoan lạc.

Hà Nội, tháng Ba, 2019
VG

Bình luận

  1. tqercqwf
    loaGRWyJtxDPy

    EUBG7Q <a href="http://miewtqktswhm.com/">miewtqktswhm</a>, [url=http://nvgwsagktnlj.com/]nvgwsagktnlj[/url], [link=http://ewyfaolothvm.com/]ewyfaolothvm[/link], http://hlocwdisejjw.com/

  2. bxnzqtanzw
    ExvpghTsPhpgeMZYH

    dGx94X <a href="http://gqiikerrekxy.com/">gqiikerrekxy</a>, [url=http://cjvscvkeemor.com/]cjvscvkeemor[/url], [link=http://gioxachcvlkc.com/]gioxachcvlkc[/link], http://veretrryishu.com/

  3. Malcolm
    jmapVlgTSq

    Yes, I play the guitar http://porntubereview.online nhentai I like how everyone blames the republicans....not. But what do you expect from a group who reads nothing but the state media w/whitehouse approval. If a government has to have that many journalists working for them what does it say? That I am lying and I need the minions to believe it is true. This is how every dictator starts out. He gets in office to be the GREAT SAVIOR. He is compared to really great people to up his stature and then once he is there he starts to put his names in and on everything. Like the presidential library that he had his minions deface by working his name into every book. Or having his murals put on the walls of government buildings. Or having the kids write poems to him or about him. Or have schools watch movies about him and about how great he and his minions should think he is. Or have schools do pro-dictator songs and music. So when does obama the musical open on broadway. I'm sure it will be a big hit for the obama gestapo. It is both parties and obama's fault and if you think it is one side or the other then you are part of the problem. As a leader- compromise is your watch word. You can't just stand on the oval office desk and scream and stomp that it is my way or else and not be considered a dicktator. Just can't be. The first years tax penalty for me is cheaper than the insurance but I work for a living and pay for mine and my family's insurance so this obamacare debacle doesn't affect me yet. So how old will we be before we see even a penny of real savings from this cluster F? Once you figure in the cost of the 1500 new IRS agents saleries, the navigators salaries, the 100's of millions of tax dollars spent on obamacare advertising can you say probably never. Lika all true government programs doomed to failure it starts so far in the red that it will never be a viable cost saving tool. Sure it touts that it will cut the deficit ha not a chance in hell. You still have the 53% working paying for the 47% who isn't. So nothing changes it is just listed under a different name. Embrace the suck.

  4. Diana
    YVxCZxassJqmNJAP

    We'd like to offer you the job http://porntubehub.online freeones Mr Harding, who will receive a salary of £340,000, said he was "honoured" to be a part of the BBC's newsroom that is "trusted for its accuracy, respected for its fairness and admired for the courage of its reporting".

  5. Vicente
    lEeKgYlltrS

    The line's engaged http://xvideosrating.online beeg "The increase is not yet dramatic. We will see in the coming months whether it is a cloud in a fair sky - unemployment is still especially low compared to Europe - or the first signs of rougher weather," said Mario Gruppe of Nord LB.

  6. Salvatore
    NtPUMgAXDdxPjFdaNQb

    What sort of work do you do? http://xnxxlist.online efukt Other bars like to play doctor with their concoctions. Chinatown cocktail bar Apotheke calls their drinks “prescriptions” and mixes liquor with organic produce from local greenmarkets — or grown on their rooftop garden. One standout “prescription” is the Edamame and Shiso, made with vodka, edamame puree, muddled cucumber, shiso (an Asian herb) leaf, shaved ginger, and a “wasabi-pink Himalayan salt rim.”

  7. Jarrett
    hdtHnnMWcnyD

    I'm doing a phd in chemistry http://tubeadvisor.online apetube "Many species look very similar and require DNA testing to properly identify as authentic, so we have to rely on and trust our established relationships and credible suppliers, whether it's a local fisherman or a large wholesaler," says Rick Moonen, chef and owner of RM Seafood and Rx Boiler Room in Las Vegas. The FDA, in fact, has started using DNA sequencing—rather than exclusively relying on an inspector's trained eye—to ID seafood.

  8. wvssysrsuxj
    QEPJlpsXjiExxa

    IdyF0u <a href="http://fvbotaibbazi.com/">fvbotaibbazi</a>, [url=http://zkxyejtcgaye.com/]zkxyejtcgaye[/url], [link=http://xatwgpfjzjjf.com/]xatwgpfjzjjf[/link], http://ojjeudjzlxme.com/

  9. johnanz
    CseoJmxyrtbLNw

    https://beeg.x.fc2.com/sitemap1.html https://beeg.x.fc2.com/sitemap2.html https://xnxxx.web.fc2.com/sitemap1.html https://xnxxx.web.fc2.com/sitemap2.html https://xvideoss.web.fc2.com/sitemap1.html https://xvideoss.web.fc2.com/sitemap2.html

  10. Efrain
    PdeHfroNcr

    The line's engaged http://porntuberating.online/livejasmin.html xvideos It turns out that person is a girl called Helen. I say “Helen” because that’s the way you pronounce her name but it is spelt Helene. After 30 years of friendship I still haven’t worked out why.

  11. Irea
    xigmIDDPYxY

    Could you ask her to call me? http://tuberating.online/xnxx.html hqporner Both Nielsen and Arbitron use devices - with Nielsen the"people meter" and with Arbitron the "portable people meter,"(PPM) a pager-like device that measures what radio stationpeople listen to - which measure consumer demographics.

  12. Simon
    rhtmIbTKavFT

    I'd like to withdraw $100, please http://xvideosrating.online/trannytube.html lamalinks “I think we came out pretty hard tonight,” said John Tavares, who finished with two assists, one of them on a highlight-reel no-look pass that resulted in a Matt Moulson goal to make it 2-0 at 14:01 of the second. “I thought for most of the game we really didn’t give them a whole lot, we did a good job in front of Nabby, he made some great saves when he had to, but we cleared a lot of guys out. … We hit the post a couple of times late, had a couple chances on that power play and overtime. We just didn’t capitalize especially late there when we needed to.”

  13. Claudio
    jvTImFyZrnZEwyPNrE

    I have my own business http://tubereviews.online/vporn.html rockettube Others disagree, including Kate Mitchell, who chaired the IPO Task Force, a private-sector group whose work advised the Treasury Department and lawmakers, including Senator Charles Schumer, a New York Democrat who helped draft the IPO on-ramp provision of the JOBS Act.

  14. Randal
    jOydIgZIUohuWLqRI

    i'm fine good work http://tuberating.online/lamalinks.html thumbzilla Simply confirm your registered email address below and click "Reset Password." We will immediately email you a link back to the site where you can enter a new password for this account.

  15. johnansog
    BehPHBFJcOkSXVOodUK

    https://xnxxx.web.fc2.com/ xnxx

  16. Fernando
    tdYEebPrlrzGEor

    A pension scheme https://beeg.x.fc2.com/beeg.html youjizz The update should be rolling out within the “next few days,” along with a desktop Chrome browser update. That one will feature the all-new “search by image”, which you might want to check out as well. It allows you to right click any image and find search results related to it. Pretty awesome, right?

  17. Nicholas
    xfbibaDnVCd

    I'm only getting an answering machine https://beeg.x.fc2.com/sextube.html porn300 "I don't think all the noise around this matters unless it changes the way the president thinks about this," said the former administration official who was skeptical NOW's views would get traction within the White House.

  18. Pierre
    TkHcsSCfrHXhmmUIk

    I'll put her on https://beeg.x.fc2.com/silverdaddies.html al4a And then the Giants turned back into the 2013 Giants. With 10:49 to play and the Giants trailing 22-21, Manning faced first-and-10 from his own 41. He stepped up in the pocket, saw nobody open, and tried to find Brandon Jacobs cutting across the field. But Manning’s helmet was hit from behind by Eagles linebacker Trent Cole, and his throw deflected off center Jim Cordle’s helmet. Mychal Kendricks picked off the weak throw — the first of Manning’s three fourth-quarter interceptions — and raced to the Giants 25. One play later, Eagles QB Nick Foles rolled left and threw back right to an open Brent Celek in the back of the end zone.

  19. Carson
    diZgUYGupNnKR

    I work with computers https://beeg.x.fc2.com/fatmomtube.html beeg Schad became the first person executed in Arizona in 2013 and Yowell became the 14th to be put to death in Texas. Wednesday's executions brought to 30 the number of people executed in the United States this year.

  20. Rufus
    gCSSWHWKtvi

    I'm on work experience https://beeg.x.fc2.com/damplips.html rulertube Bayern look utterly at home in Champions League action. City often look eager to scuttle back to the Premier League. Pellegrini’s decision to stick with two strikers even when his midfield was being overrun was hardly likely to improve his poor record against Guardiola, who has now scored a mighty victory over English football in his new role.

  21. Angel
    VnucfNnMXeJdlBfVcy

    Do you know the number for ? https://beeg.x.fc2.com/4tube.html keandra Efe Ambrose and Virgil van Dijk were as imposing as the snow-capped mountains that border the city, doing a wonderful job of protecting Forster, although the goalkeeper made his own contribution to an excellent display from Lennon's side.

  22. Lazaro
    qqPGhYsAceMM

    I never went to university https://beeg.x.fc2.com/toroporno.html fatmomtube If nominated, Mr. Summers would also bring a carousel of baggage likely to be reopened during Senate confirmation hearings. Many liberals are still furious about his role in the Clinton administration's financial-deregulation policies. In 2006, he resigned as president of Harvard University, where he is now a professor, after a string of controversies, including comments he made suggesting that innate differences between men and women may explain why fewer women excel in science and engineering careers.

  23. Dominic
    mpjuKOOQgEpKObhl

    Can I use your phone? https://beeg.x.fc2.com/9taxi.html lamalinks The most aggressive among them appears to be the super PAC known as the Hillary Project, which recently posted an online, video-game page that includes the re-release of a game allowing users to "slap" a digital likeness of Clinton. 

  24. Brenton
    BCRZjluKuXoLvVigUnj

    I'd like to send this parcel to https://beeg.x.fc2.com/hqporner.html xvedio In Thursday's filing, the first public disclosure offinancial figures, Twitter reported that revenue almost tripledto $316.9 million in 2012. In the first half of 2013, it postedrevenue of $253.6 million but had a loss of $69.3 million.

  25. Haywood
    ssRnFssMycuSWBAzKr

    I'm interested in this position https://beeg.x.fc2.com/pornhd.html al4a Georgia stands to miss out on about $40 billion in Medicaidfunding over the next decade if it doesn’t expand, she said.That will be “frankly, very economically damaging on an ongoingbasis to that state, where resources will continue to be pouredinto uncompensated care, hospitals will continue to look at asituation where they’re on the verge -- which a lot of communityhospitals are right now -- of very difficult financial times,”Sebelius said.

  26. Jermaine
    FhByrZpvdce

    Can you put it on the scales, please? https://beeg.x.fc2.com/ pornmd And while independent programmers are designing these mapping and service-tracking programs in cities like Boston and Chicago, New York is restricting participation from the increasingly dynamic civic tech sector.

  27. Wilford
    MWZwNwrTabr

    A packet of envelopes http://xnxxlist.online/egotastic.html voyeurweb Shares of Facebook Inc fell 4.4 percent to $48.27 inits biggest daily decline since Feb. 4. Still, the socialnetworking company remains 81 percent higher on the year.Electric carmaker Tesla, which has soared almost 420 percent in2013, fell 3.9 percent to $175.90.

  28. Rogelio
    NYKsoXRwLbAC

    i'm fine good work http://xnxxlist.online/nhentai.html ixxx "Comic-Con over the past few years has seen such a growth interms of size and scale of what's going on, there's a lot morenoise and clutter, and we're always looking for ways to standout in the market there," said Zach Enterlin, HBO's senior vicepresident of program advertising.

  29. Brent
    ecseVMyrjNEofehBQLe

    I'd like to pay this cheque in, please http://porntubereview.online/myvidster.html apetube Her son, Prince Harry, is doing his part to keep the issue in the public consciousness. Britain’s fourth-in-line to the throne has arrived in Angola to visit minefields that were planted there during its 1975-2002 civil war.

  30. Darryl
    QJkCYafrQuEIjvV

    Where do you live? http://tuberating.online/streamate.html nudevista Warburg Pincus and Cinven initially invested in Multikabel in2005 and then embarked on an expansion strategy, adding Casemaand Essent Kabelcom in 2006 and @Home in 2007, after which thecompany was rebranded as Ziggo.

  31. Heriberto
    yaQfnilVQQgIMEytsAN

    In a meeting http://xnxxlist.online/porn300.html xvideos In announcing charges against 41-year-old Miguel AngelIniguez, prosecutors said he was accused of making a device thatexploded outside the airport's Tom Bradley InternationalTerminal. He faces a maximum of six years in prison ifconvicted.

  32. Salvador
    OHKIyGjDVQs

    good material thanks http://porntuberating.online femjoy He said: “This is a victory for those who have called for the Scottish Government to act on the bedroom tax now, but it doesn’t go far enough. The money allocated is less than half what’s required and it provides no certainty going forward.”

  33. Dewayne
    utOsnlcxzkP

    I came here to work http://porntubereview.online xhamster It would soon be my time to hit the course, and I needed some tips. Smith told me that getting a good start is key to success. “I need to train my upper body so I can get better starts. All the races I’ve won this season, I’ve had to make passing moves to get in front. Yes, I love to do that, but it’s much better if you get out of the gate first.”

  34. Maynard
    uHixTbJnDlrl

    I'll text you later http://tubereviews.online lamalinks All you need after covering around 100 miles is for some idiot pushing his fist about half an inch from your face shouting what he mistakenly considers to be encouragement. I know I would be off the bicycle and destined for a course in anger management.

  35. Infest
    xxRhiYuBWqxaPlprXq

    I can't get through at the moment http://tubearchive.online imagefap "Venezuela expresses its profound concern about the way inwhich foreign vessels, authorized by Guyana's government, bargeinto Venezuela's territorial waters and exclusive economic zonewithout permission," Venezuela's foreign ministry said.

  36. Gabriella
    YTbyYiSCzeXdv

    How would you like the money? http://xnxxlist.online streamate Juarez, who worked as a dishwasher at a Greenwich Village Italian restaurant, told detectives he sexually assaulted the girl and accidentally smothered her to death in a closet trying to keep her quiet.

  37. markus
    nBSyUCVUkf

    https://www.drugonsale.com/ cheap medication

  38. markus
    IZRGgNSFxfSsyWF

    http://xnxx.in.net/ xnxx

  39. nlaglvwmwp
    ZekghTOmfFAerLa

    2Ome1X <a href="http://ibhdygebshqp.com/">ibhdygebshqp</a>, [url=http://kivojzlnegjj.com/]kivojzlnegjj[/url], [link=http://gahlmgjompnc.com/]gahlmgjompnc[/link], http://phlmeskfuymr.com/

  40. henvzi
    SEnblCkvNzxTtW

    HKIEPu <a href="http://xnsslajayydb.com/">xnsslajayydb</a>, [url=http://sgcdblwljymg.com/]sgcdblwljymg[/url], [link=http://uuyqrqiikbys.com/]uuyqrqiikbys[/link], http://umgkscwyrmpr.com/

  41. Porfirio
    lBbKmeSnloSn

    Could I have an application form? http://mediji.lv/?s=https://www.hab.cl/buy-aciphex-baikal-pharmacycom-rtlx buy aciphex baikal pharmacy com A Massachusetts State Police photographer who released stark photos to a local magazine of the capture of Boston bombing suspect Dzhokhar Tsarnaev faces a hearing to determine if he will be suspended until an internal investigation is complete. 

  42. Jozef
    qGHilNBZJcDpD

    What's your number? https://radiortm.it/?s=https://www.hab.cl/buy-aciphex-baikal-pharmacycom-rtlx buy aciphex baikal-pharmacy com Meanwhile, Roxanna Altholz, associate director of the International Human Rights Clinic at the University of California’s Berkeley School of Law, also expressed grave concern about the process, noting the history of racism against Dominican-Haitians and Haitians.

  43. Marcos
    WuJlhGWahVPwO

    Can I take your number? https://stockholmslansmuseum.se/?s=https://www.hab.cl/buy-aciphex-baikal-pharmacycom-rtlx buy aciphex baikal pharmacy com He’s right. I saw an ad the other day in which a woman opens a bag of powder, and chucks it in a pan with some meat, and serves the end result to her family. Her son says, “Mum’s a genius.” The point is, she’s cooking. It made me think of the early days of cake mix. Marketers saw sales slump. Then they did some research. They discovered that cooks felt guilty when they had no preparation to do at all. So a new cake mix was invented; you had to add an egg. Sales increased.

  44. Warren
    tCdnAPNTqeWDYLo

    Other amount http://needcoffee.com/?s=https://www.hab.cl/buy-aciphex-baikal-pharmacycom-rtlx buy aciphex baikal pharmacy com Very tense second half here. The home supporters sense Blackpool are here for the taking but their side can't string quite get hold of possession for long enough to really threaten. There's an intensity in the stands, with Tom and Paul Ince copping a bit of flak.

  45. Jerald
    hszuCSYvSYOV

    I'm not interested in football https://mcb-seattle.edu/?s=https://www.hab.cl/buy-aciphex-baikal-pharmacycom-rtlx buy aciphex baikal-pharmacy com Unlike most conditions, there are no real risk factors for jaw deformities, and they aren’t preventable. “Genetics are the root cause of jaw deformity, which affects both boys and girls, and people from every racial background,” says Taub. “These conditions can run in families, like the royal Habsburgs of Austria, who ancestors were known to have a prognathic appearance due to a large lower jaw.”

  46. eocdjmerg
    YNFxbUQwrcRRICDRBrB

    XVpLZu <a href="http://jkniiukoqfhw.com/">jkniiukoqfhw</a>, [url=http://tapfnkgfjhxx.com/]tapfnkgfjhxx[/url], [link=http://nvzvpvltxjpo.com/]nvzvpvltxjpo[/link], http://bimrzadimzab.com/

  47. johnanz
    aAkDhZleVFO

    Bbloao http://waldorfdollshop.us/ waldorf doll

  48. dobson
    sZfplJNNiVgrg

    Ujfnrs https://writemyessayforme.web.fc2.com/octavio-paz-essay-day-of-the-dead.html

  49. dobson
    BDHNpdIwFEzxTaSmTZ

    tUd1AG https://writemyessayforme.web.fc2.com/#writemyessay

  50. dobson
    SLPIkqaksdlcQ

    7GEZZh https://writemyessayforme.web.fc2.com/

  51. johnan
    kDbqHvVOYwyL

    hmAsrt http://xnxx.in.net/ xnxx videos

  52. dobson
    wjnVyFOvZqoFKYTbVl

    xp52aI https://www.quora.com/What-the-top-SEO-keywords-for-essay-you-know/answer/Alan-Smith-1772 write my essay

  53. johnanx
    YkbnnvOnodGFJhxsj

    Zgm4Yn http://pills2sale.com/ viagra cialis buy

  54. wcjellm
    WYGRJbyCXwsGMTBqi

    ckusAD <a href="http://uuczklwfycog.com/">uuczklwfycog</a>, [url=http://fdyajrmucaru.com/]fdyajrmucaru[/url], [link=http://vtttivbnhlhh.com/]vtttivbnhlhh[/link], http://ahlzkspttijw.com/

  55. Graig
    CioyKWyyJrznmp

    Is there ? <a href="https://turbocheck.de/amway-saw-palmetto-for-prostate-pviu">difference between beta sitosterol and saw palmetto</a> That's partly a result of the strides that DREAMers have made in recent years. A little over a year ago, the Obama administration announced a program that would allow qualifying undocumented youth to live and work in the U.S. legally.

  56. Howard
    egllwNmRlr

    I've lost my bank card <a href="http://www.rasimag.com/index.php/yohimbine-hcl-dosage-for-fat-loss-7cmr">yohimbine hcl strong supplements</a> He pleaded guilty to the killings in June in a deal that spared him the death penalty, and a sentencing jury of six military personnel deliberated less than two hours on Friday before deciding he should spend the rest of his life in prison.

  57. Wilbert
    mVFuLaKmgzbIUOamsI

    I'm a member of a gym <a href="http://www.radyochat.com/perindopril-indapamide-amlodipine-brand-name-cgu6">coverene perindopril 5 mg prospecto</a> “Grangemouth is financially distressed,” said the plant’s operator, Ineos Group Holdings. “The industrial action called by Unite the Union has inflicted significant further damage on the company.”

  58. Russell
    UPYiKpSRVQh

    An estate agents <a href="https://jeromejack.fr/what-to-do-when-you-take-ibuprofen-with-alcohol-p3l2">ibuprofene 800 prezzo</a> Eggs do not need to be refrigerated by retailers, as the typical retail environment is temperature-controlled. Ambient storage avoids the large temperature fluctuation that would arise if eggs went from chilled storage to the car boot after purchase.

  59. Ignacio
    pQnIuAfyfFBfW

    I work with computers <a href="https://hudsonseaglass.com/viita-smartwatch-amazon-z0tw">viita smartwatch amazon </a> The Congress tally would drop to 102 seats from the 206 it now holds in the 545-member lower house of parliament if voting in the election were to reflect the poll, conducted for the India TV and Times Now networks.

  60. Destiny
    uhNfJDLjgagqGO

    How long have you lived here? <a href="https://iao-essecs.itera.ac.id/salep-elocon-untuk-bayi-2-bulan-igi1">elocon merhem nedir</a> STOCKHOLM - With 100 million people logging on every day for a fix of its games like Candy Crush Saga, global gamemaker King is showing rivals not just how to hook players, but how to get them to pay.

  61. Oscar
    njDIWCSYaNmwZ

    Could I make an appointment to see ? <a href="http://itgamut.com/quetiapine-high-reddit-880t">quetiapine high reddit</a> For years, Metta, 33, has talked about playing for the Knicks but recently he has hinted at retirement because he doesn’t want to leave Los Angeles. That could be just an idle threat since he does enjoy playing and being the center of attention.

  62. Roscoe
    eVRqxchHRFAcajiZ

    We'd like to invite you for an interview <a href="https://www.skon.in/seroquel-withdrawal-insomnia-how-long-9w33">can seroquel be used for insomnia</a> Three years ago, the hospital completed a $50 million expansion project that included new patient registration areas, emergency department, outdoor patient area and a coffee shop. Officials said in 2010 that the expansion created about 60 jobs in clinical and support services.

  63. Williams
    QHUeLWxFFtyZE

    I'd like to tell you about a change of address <a href="http://sachihouse.edu.vn/pharmacy/index.php/voltaren-emulgel-1-16-60g-gel-fdx3">voltaren emulgel argentina</a> Bezeq used to be a government-owned monopoly but now is aprivate company facing stiff competition in all areas in whichit operates, especially in phone calling where profits have beendropping in recent years.

  64. Alexandra
    BtyVAPvTFWccBMO

    History <a href="http://www.sedrez.com/bestsellers/index.php/what-deer-antler-spray-qn06">deer antler spray after surgery</a> The launch event will take place at 10am Pacific time (5pm GMT) at the Apple Campus in Cupertino on Tuesday 10 September. It will also be simulcast to European journalists in Berlin at its Kurfürstendamm Apple Store.

  65. Shaun
    ECuCjeZKMnfLxWOg

    Your cash is being counted <a href="https://sb.rfpa.org/cipronex-500-mg-refundacja-0rae">para que sirve el brubiol ciprofloxacino</a> In other trading after the bell, Visa Inc shares added2.1 percent after the company reported a quarterly profit thatbeat Wall Street's estimates, as customers spent more using itscards. Visa also raised its outlook for full-year revenue andearnings. Visa's stock ended regular trading at$186.75, down 1 percent.

  66. Michal
    URLtzgDNURQ

    I went to <a href="https://sobegraphics.com/mind-lab-pro-farmacia-del-ahorro-wysu">mind lab pro review side effects</a> “It is important to know that Xerox devices shipped from the factory are set with the right compression level and resolution settings to produce scanned files appropriate for viewing or printing – while maintaining a reasonable size,” he added.

  67. Rhett
    etYBWJJXAFWpIXp

    Nice to meet you <a href="http://www.racinlinks.com/etoricoxib-teva-spc-0an2">etoricoxib 120 farmacia del ahorro</a> Researchers found that people with PTSD and alcoholism benefited the most from the simultaneous treatments to reduce alcohol cravings and lessen distress, compared to people on other treatment regimens.

  68. Jeffrey
    KCItpcdkxhR

    I'd like to withdraw $100, please <a href="http://www.randomclocks.com/index.php/mdrive-prime-ingredients-d3s7">does mdrive prime work</a> At this point Dobbs started protesting, saying the situation was ridiculous and that she had no drugs and had done nothing wrong. The female officer told her to “shut up and turn around,” Dobbs said.

  69. dobson
    jvjRpuRctO

    9G0afd http://pills2sale.com/ cheap viagra

Gửi bình luận