Vì sao nền điện ảnh Việt Nam ...giật lùi? (phần I)

(tacphammoi.net). Phim của ta được giải thưởng thì nhiều; danh hiệu này nọ cũng lắm; báo chí tung hô ầm ĩ, nhưng chẳng mấy phim thu hút người xem. Nhiều người khẳng định rằng, nền điện ảnh nước ta đang đi...giật lùi! Vì sao vậy? TÁC PHẨM MỚI mong muốn bạn đọc nêu ý kiến đánh giá về thực trạng nền Điện ảnh VN và phân tích, lí giải thực trạng đó. Mở đầu chuyên đề này, tacphammoi.net trân trọng giới thiệu loạt bài của Đạo diễn – Nhà báo Nguyễn Anh Tuấn. Loạt bài này, ông phân tích, mổ xẻ, làm nổi bật những non kém một số tác phẩm điện ảnh được đầu tư khá lớn về kinh phí. Đạo diễn – Nhà báo Nguyễn Anh Tuấn tốt nghiệp khoa ngữ văn ĐH Sư phạm HN 1 & khoa đạo diễn ĐH Sân khấu-Điện ảnh HN; là Hội viên Hội Điện ảnh VN; Hội viên Hội Nhà báo VN. Tác phẩm đã xuất bản:Thung lũng buồn- Tiểu thuyết; Người tù áo sạch- Tập truyện lịch sử; Nỗi niềm đường xa- Tập truyện ngắn; Lũ muộn- Tập truyện ngắn, truyện vừa v.v.

Y Panh, một thiếu nữ người dân tộc Bah Nar đóng vai H'Liêu, vợ Anh hùng Núp

 

ĐẤT NƯỚC ĐỨNG LÊN - MỘT BỘ PHIM GIẢ TẠO

(Phim của đạo diễn Lê Đức Tiến - Bài viết của Đạo diễn Nguyễn Anh Tuấn)

Đã từng quen thuộc với tác phẩm văn học "Đất nước đứng lên” của nhà văn Nguyên Ngọc từ những ngày ngồi trên ghế nhà trường phổ thông, lại vốn rất có cảm tình với nhà văn này, nên hồi phim điện ảnh "Đất nước đứng lên” xuất xưởng, tôi đã háo hức tìm xem ngay. Song, trái ngược với dự đoán và mong đợi, bộ phim đồ sộ, tốn kém này đã gây cho tôi nhiều phản cảm, nhiều nỗi ấm ức muốn được giải tỏa. Rồi khi VTV thời gian vừa qua liên tục phát sóng lại bộ phim này, nhân các dịp lễ lạt kỷ niệm nào đó, tôi đã xem thêm lần nữa và thấy cần phải nói đôi lời.

Tôi chỉ xin tập trung để nói về tính chân thực của bộ phim.

Tính chân thực cần có của bộ phim lịch sử hoành tráng này đã bị phá hoại bởi hàng loạt yếu tố tạo thành một bộ phim- từ cấu trúc xung đột, dẫn dắt câu chuyện đến khâu chọn diễn viên, bối cảnh, phục trang, đạo cụ, âm nhạc, v.v. Nhiều khán giả cùng tâm trạng với tôi đều tự hỏi: Bộ phim rất tốn kém này được tạo ra để làm gì?

Người xem không thể hình dung nổi anh hùng Núp của một thời kháng Pháp gian khổ ở Tây Nguyên lại được biểu hiện trong một diễn viên béo tốt nần nẫn và đầy vẻ mãn nguyện bị đóng khố một cách miễn cưỡng như vậy ở trong phim! Còn các nhân vật nữ…Phụ nữ Tây Nguyên thời đó thường ở trần, theo phong tục, và cũng bởi nghèo túng; nhưng ở trong bộ phim này, những phụ nữ trẻ để trần lộ cả hai bầu vú đầy đặn lại được mặc những chiếc váy mới có thêu hoa văn rất đẹp đã cho thấy quan điểm thẩm mỹ chủ quan và cả ý đồ câu khách quá ư lộ liễu của những nguời làm phim.

Giữa núi rừng Tây Nguyên trùng điệp và âm thanh của cồng chiêng, giai điệu trữ tình mang bóng dáng đồng bằng Bắc Bộ của một bài hát rất hay như "Bộ đội về làng” ( của nhạc sĩ Lê Yên) bỗng trở nên vá víu, lạc lõng đến tội nghiệp!

Lạc lõng hơn nữa là những đoạn độc thoại nội tâm của Núp (lời ngoài hình)- hầu hết là những suy nghĩ, những triết lý áp đặt, xa lạ với người dân Tây Nguyên trong những năm tháng đó, xa lạ với chính tác phẩm văn học! Bộ phim đầy ắp những chi tiết phong tục, thừa thãi những cảnh quay về sinh hoạt văn hóa dân gian; song chúng ít được gắn với những tâm trạng, những cảnh huống kịch tính, những số phận cụ thể, và chính vì thế cái ấn tượng ôm đồm, tham lam, phô bày một cách cố tình lại càng nổi cộm trong khán giả (Ví dụ tiêu biểu nhất là đoạn những bức tượng nhà mồ được gom lại và được ống kính máy quay miêu tả như một cuộc triển lãm tượng!) Người xem còn thất vọng trước sự xuất hiện trước ống kính của nhiều diễn viên chính - thứ - phụ như những "hình nhân thế mạng", rõ ràng là thiếu sự chỉ đạo diễn xuất ( hoặc chỉ đạo diễn xuất sai), họ không biểu lộ được cảm xúc và tâm trạng như cảnh phim muốn thể hiện.

Có cảm tưởng bộ phim chỉ là những đoạn miêu tả cuộc sống một cách gượng gạo, rời rạc, vụng về, được lắp ghép lại còn vụng về hơn! Khi người xem được thông tin rằng (chỉ bằng một lời thoại): địch có âm mưu sẽ lấy hết dụng cụ lao động bằng sắt của nguời Kông Hoa, thì liền sau đó được xem những cảnh chặt cây cổ thụ bằng đá sắc cạnh! Địch có phép thần thông biến hóa hay sao mà người dân Kông Hoa di chuyển lên núi đựợc an toàn kể cả mọi vật dụng gia đình nhưng lại không giữ nổi các đồ dùng lao động bằng sắt- vật dụng có ý nghĩa sống còn đối với người dân miền núi?! Nếu các nhà làm phim có ý định thần thánh hóa kẻ địch thì cũng nên dành vài mét phim để thỏa mãn óc tò mò của khán giả (ví như cho tên quan ba Pháp đọc câu thần chú chẳng hạn!!!) Ngay sau những cảnh quay mô tả kỹ lưỡng việc chặt cây rừng bằng đá với những bàn tay bật máu ra sao, người xem thấy xuất hiện lừng lững một ngôi nhà rông khổng lồ với những tấm ván xẻ cỡ lớn- có quay đặc tả. Điều phi lý như vậy cũng xảy ra khi người làm phim cho các diễn viên đóng lính Tây cứ tập trung vào một chỗ để dân làng Kông Hoa tha hồ bắn, giết cho hả dạ. Đánh Tây, giết Tây ở một vùng Tây Nguyên thời ấy dễ như thế sao? Hay người làm phim cho rằng để xây dựng lên một huyền thoại về những người Tây Nguyên anh hùng thì chẳng cần đếm xỉa đến tính hợp lý, đến sự thật, kể cả sự cảm thụ của người xem bình thường?

Diễn viên đóng suốt phim là một người, còn khi kết thúc thì hóa ra một người khác- anh hùng Núp thật một trăm phần trăm, bên dòng sông cuộn chảy, ông đứng trầm ngâm suy nghĩ… Tôi tạm mượn cảnh kết của phim để kết thúc bài viết nhỏ này: Không hiểu anh hùng Núp thật lúc còn sống đã suy nghĩ gì? Ông chắc đã đau lòng khi biết rằng: như ở hầu hết những "phim cúng cụ" từ trước tới nay, những người làm điện ảnh đã chi tiêu tốn kém tiền của Nhà nước- cũng là mồ hôi nước mắt của nhân dân, trong đó có người dân quê hương ông- để làm ra một bộ phim chỉ là hình bóng nhợt nhạt, giả tạo, thậm chí méo mó về đời ông, về số phận của đồng bào ông trong những năm tháng không thể nào quên ấy…

NGƯỜI LÀM PHIM CẦN BIẾT "SỢ" ĐIỆN ẢNH

(Nhân xem bộ phim "Bi, đừng sợ")

"Điện ảnh là một vũ khí nguy hiểm nhưng cũng tuyệt vời biết bao trong tay của các nhà thơ...”

(Jean Cocteau - đạo diễn, nhà thơ Pháp)

Bộ phim "Bi, đừng sợ" đã làm dấy lên những luồng dư luận cực kỳ đa dạng và trái chiều đến đối cực mà chưa từng thấy ở bất kỳ bộ phim Việt nào trước đó.

Thành công về mặt nghề nghiệp của bộ phim này cùng những bất cập của nó về nội dung tư tưởng đã được nhiều cây bút phê bình chuyên và không chuyên, của không ít người trong nghề lẫn đông đảo khán giả vạch ra khá cụ thể. Khen nhiều, và chê cũng lắm. Có thể nói: hầu hết những ý kiến đánh giá, khen chê tràn ngập công luận kể từ lúc phim ra đời tới nay- thậm chí kể cả những ý kiến có động cơ tô vẽ quảng cáo hoặc có động cơ trù ghét đố kị, xét cho cùng, đều chứa đựng hạt nhân sự thật. Thế nhưng, đâu mới là chân lý cuối cùng? Cần nhận định thế nào cho thật khách quan về tác phẩm này?

Điều trước tiên, tôi muốn khẳng định ngay là: bộ phim "Bi, đừng sợ", đứng về mặt đẳng cấp nghề nghiệp đã vượt trội so với nhiều phim Việt từng giành giải Bông sen vàng Quốc gia hoặc gặt hái những giải thưởng Quốc tế (Tôi không muốn so sánh với những phim đang "hot"và lấy được nhiều nước mắt khán giả gần đây, ví như "Cánh đồng bất tận"- một bộ phim làm theo kiểu mélodram hạng tồi nhất!)

Một người bạn đạo diễn trẻ của tôi từng học qua trường điện ảnh của Pháp (INDEX) từng kể cho tôi nghe: ở bên đó, những đạo diễn trẻ có dự án hay ý tưởng sáng tác độc đáo đều được nhà nước ủng hộ, họ đều có thể có điều kiện quay lên tất cả những gì họ nghĩ ra. Song, đến khâu hậu kỳ- nghĩa là dính dáng tới guồng máy kinh doanh điện ảnh thì số phim được hình thành chỉ dưới 10%! Như vậy, trường hợp của Phan Đăng Di- một nhà làm phim độc lập nước ta là rất đáng nể, vì chỉ với số tiền thưởng LHP quốc tế Pusan về kịch bản và chạy vạy tìm thêm nguồn kinh phí từ các nhà tài trợ trong - ngoài nước, đạo diễn Phan Đăng Di đã đã thực hiện được một phim hoàn chỉnh, lại được gửi tới tham dự LHP Cannes lần thứ 63 và mang về cho điện ảnh Việt Nam giải thưởng Kịch bản hay nhất tại LHP này.

Nhưng, phim chỉ được giải về kịch bản mà không được giải về phim hoặc về đạo diễn! Đó chính là điều đã không được nói đến. Chưa kể, như một nhà lý luận & biên kịch điện ảnh có uy tín là Đoàn Tuấn đã cho biết: “Các phim tố cáo hiện thực nêu lên những mặt trái của xã hội, những nghiệt ngã của con người lại rất thường được phương Tây trao giải. Các phim dạng này cũng không hiếm ở nhiều nước: Nga, Ba Lan, Cộng hòa Czech... Nhưng sẽ khó mà thấy được tương lai của đạo diễn nếu như mải theo đuổi dạng phim kiểu này”. Còn khi đạo diễn nổi tiếng Nguyễn Vinh Sơn nhận xét: "Có thể thấy Phan Đăng Di nhập vào dòng phim hiện thực với những chuẩn mực của nó", thì bất chợt chúng ta phải đặt câu hỏi: đó là dòng phim hiện thực nào? Theo kiểu Tân hiện thực Ý hay Làn sóng mới của Pháp? Hay Hiện thực XHCN mà người ta đã nói tới nhàm và thực ra cũng chẳng còn nội dung nghiêm túc thực sự? Và cái chuẩn mực đó là gì? Lấy gì làm thước đo, làm tiêu chuẩn? Đã trót đả động tới cái gọi là "chuẩn mực" thì không nên lửng lơ như vậy!

Đạo diễn Michelangelo Antonioni- một trong những nhà cách tân sáng giá của điện ảnh Italia giữa thế kỷ trước, trong bộ phim "Sa mạc đỏ" nổi tiếng (năm 1964) đã mổ xẻ một cách thấm thía sự cô đơn trong tâm hồn con người, sự tách rời giữa tâm hồn và trí tuệ, giữa cá nhân con người với quan hệ ruột thịt và cội rễ gia đình- khi các giai tầng xã hội phân chia sâu sắc và nền văn minh kỹ trị bắt đầu thống trị tất cả; cùng hàng loạt các phim của ông đều tỏ rõ thái độ bênh vực những con người nghèo khổ bất hạnh, căm thù tội ác và sự thối nát xã hội. Chính thái độ dứt khoát trong cuộc đấu tranh giữa thiện và ác, giữa nhân văn và phi tính người đã khiến sự nghiệp nghệ thuật của ông chói sáng trong nền điện ảnh thế giới.

Cũng thuộc nền điện ảnh Italia, đạo diễn Bernado Bertoluci có lần tranh luận với đạo diễn Pháp Gean-Luc Godard: "Tại sao không có can đảm đứng cách xa với nguyên mẫu của anh, chấm dứt chuyện liên tục lặp lại những nhiễu loạn thần kinh mà hãy đối diện với số đông khán giả của mình?" Trên thực tế, Bertoluci đã đem một thứ điện ảnh giàu tính nhân văn tới đông đảo công chúng toàn thế giới- những tác phẩm mãi mãi làm rung động lòng người, như "Bản tăng-gô cuối cùng ở Paris", "Thân phận con người", "Hoàng đế cuối cùng", "Tiểu Phật"... là những minh chứng rực rỡ của một nghệ thuật độc đáo và luôn quan tâm đến số phận con người ở bất kỳ tầng lớp nào, ở bất kỳ hoàn cảnh sống nào.

Ingmar Bergman, đạo diễn Thụy Điển tài ba là người ưa dùng hình thức ngụ ngôn giàu bản sắc vùng Bắc Âu để thể hiện những vấn đề thời đại cấp bách, mà cấp bách nhất đối với ông chính là phải bảo vệ con người và môi trường sinh thái- văn hóa xung quanh con người, giữa khi tràn ngập chứng ngủ lịm về đạo đức, sự lên ngôi của bản chất giáo điều, thói nhẫn tâm, khi sự dửng dưng nguội lạnh trước thân phận con người được che đậy bằng các thứ mặt nạ. Bergman coi điều nguy hiểm chính của xã hội là những quan điểm chỉ vì cái quyền lợi cục bộ của một nhóm người mà bất chấp mọi sự sống khác của số đông người... Trong bộ phim được trao giải Oscar: "Fanni và Alekxandr", những nhân vật nhỏ tuổi có tâm hồn đẹp đẽ nhiều mơ ước của ông cuối cùng đã buộc phải chấp nhận cuộc đấu tranh không cân sức với những con quỷ tồn tại trong tâm hồn của tên giáo chủ độc ác Vergơrut để bảo vệ lý trí, nghị lực và những tình cảm tốt đẹp của mình...

Cũng nên nhắc tới "người khổng lồ" của điện ảnh Tây Ban Nha: Louis Bunuel- người được phong danh hiệu "Nhà điện ảnh bậc thầy" tại LHPQT Venise 1969, đoạt giải Oscar phim "Ước muốn mơ hồ" năm 1977. Ông là người đạo diễn luôn luôn bị trục xuất khỏi Tổ quốc mình, nhưng trái tim mãi mãi thuộc về Tây Ban Nha bởi trong tất cả các tác phẩm của mình, ông đã kiên trì say mê khám phá nội tâm đích thực của nhân vật, chúng mang tính nhân loại nên cũng liên quan đến Tổ quốc đau thương của ông- những nhân vật mang bản chất khổ đau bởi niềm tin mù quáng, giáo điều, bởi tàn nhẫn và bất công xã hội đã ngăn cản họ làm điều thiện, đã phá hủy nguyên tắc nhân đạo mà họ lựa chọn... Ông từng tâm sự: "Tuổi thơ, rồi thời thanh niên của tôi diễn ra dưới ảnh hưởng những chuẩn mực hư hỏng, sa đọa và những nguyên tắc của xã hội đó. Chúng đã di căn trong tôi hậu quả có thật- ấn tượng về một thế giới đầy dục vọng luôn muốn trội hơn, muốn áp đảo kẻ khác... Những luận thuyết và những nguyên tắc không sờ tới được lại có khả năng tiêu diệt rất lớn. Chính vì những nguyên tắc ấy trở thành phương tiện để áp đảo và đè nén, nên tôi cần phải nhẩy vào cuộc đấu tranh không khoan nhượng vì tự do..."

Cả cuộc đời hoạt động điện ảnh của nghệ sĩ thiên tài Charlie Chaplin chỉ để nhằm chứng tỏ: "Hơn hết thảy mọi điều, đối với tôi, giá trị cao đẹp nhất chính là nhân phẩm con người." Marcel Carné- một chủ soái của trường phái điện ảnh hiện thực lãng mạn Pháp đã tuyên bố hùng hồn: "Bộ phim phải là tấm gương phản ánh thời đại mình." Đạo diễn Palesine Elia Suleiman tâm niệm: "Tôi tin điện ảnh có thể làm cuộc sống của chúng ta ít khó khăn hơn, nếu như mỗi người nghệ sĩ biết tự vấn và biết quan tâm đến số phận con người." Đạo diễn Tây Ban Nha Pedro Almodovar khẳng định: "Tôi tin rằng nếu chúng ta mang hiện thực đặt vào phim thì cũng có nghĩa là chúng ta đang tham gia cải tạo cuộc sống và giúp chúng trở nên tốt đẹp hơn." Bài học thất bại của đạo diễn danh tiếng Pháp René Clair cũng đáng để suy ngẫm: rời xa hiện thực để say mê với những công thức máy móc của tư tưởng thuần túy, ảo tưởng, ông đã dần đánh mất bầu nhiệt huyết của người nghệ sĩ, những phim của ông giai đoạn sau cùng mất hẳn đi sức sống và cuốn hút thời trai trẻ nên bị rơi vào quên lãng...

Qua một vài tên tuổi lớn của điện ảnh của thế giới, chúng ta có thể nhận thấy điểm chung nhất: tài năng bậc thầy được tôn vinh ở họ chính là cái chủ nghĩa nhân văn được nung lên tới độ cháy bỏng và được thể hiện một cách kỳ lạ trong những hình thức có một không hai; và tôi chỉ muốn lưu ý thêm cái điều hiển nhiên này: người nghệ sĩ cần sự độc đáo, cần vươn tới sự hoàn thiện về nghệ thuật của riêng mình, song tất cả sẽ là vô nghĩa, nếu như chúng không hướng tới một cái đích cao cả là bênh vực, bảo vệ, cổ vũ con người. Đạo diễn điện ảnh thường được coi là "thầy phù thủy" nắm trong tay biết bao số phận, mảng đời, triết lý, cảm xúc, sắp xếp chúng một cách nghệ thuật nhất, ấn tượng nhất rồi trưng lên màn ảnh khiến người xem trực tiếp khóc, cười, sau đó còn tiếp tục suy ngẫm... Nhưng cũng thực là tai hại nếu người đạo diễn tung ra những "âm binh" làm nhiễu loạn thêm cái cuộc sống vốn đang bị đảo lộn các giá trị, càng nguy hiểm hơn nữa khi người đạo diễn đó có tài! Lịch sử điện ảnh và ngành điện ảnh học thế giới từ trước tới nay không chỉ quan tâm đến diện mạo riêng chung, quy luật phát triển của nghệ thuật thứ bảy, mà còn tìm hiểu sức ảnh hưởng đối với sự hình thành nhân cách con người của một loại hình nghệ thuật mà theo học giả Georges Sadoul "là quan trọng nhất trong các nghệ thuật, đồng thời cũng là phổ cập nhất..." Thực tế đã cho thấy, những tác phẩm điện ảnh có giá trị và có sức sống lâu bền trong lòng người là những tác phẩm mang nặng những suy tư về cuộc sống, về số phận con người, về giá trị con người trong đời sống xã hội... Nghệ sĩ điện ảnh chân chính là người thù ghét những gì phản với đạo lý tự nhiên, họ miêu tả những nghịch cảnh, những xung đột tâm lý, thông qua hình tượng chân thực của những con người nhằm chống lại cái xấu, cái ác, sự giả dối và phi lý của xã hội...

Xin trở lại với phim "Bi, đừng sợ".

Phải công nhận rằng Phan Đăng Di là một đạo diễn có nhiều công phu suy nghĩ tìm tòi về thủ pháp điện ảnh, và có "gout" thẩm mỹ tốt trong cách lựa chọn khuôn hình, ánh sáng, động tác máy, chi tiết nghệ thuật... Ấn tượng nhất, và có khả năng gợi suy nghĩ nhiều nhất là các chi tiết về chiếc lá phong, quả táo đỏ bị đông cứng trong nước đá. Rồi cảnh người ông nôn ra máu sau khi ngửi một bông hoa đồng nội, cảnh hai đứa trẻ cào bới ruột quả dứa hấu một cách hoang dã sau nhiều ngày chúng nâng niu bảo vệ nó trong bụi kín… Tôi cho rằng đó là những cảnh phim, chi tiết phim có thể trở thành kinh điển trong các bài giảng ở trường điện ảnh. Cái thế giới trẻ thơ được đạo diễn khá dày công chăm chút xây dựng, và nếu diễn viên Bi được thay bằng chú bé khác chứ không nhạt nhòa gần như vô cảm trên màn ảnh thì hiệu quả còn mạnh hơn nữa. Song, cái thế giới trẻ thơ đó dường như lạc lõng trong phim, và chúng có mối liên hệ lắp ghép về dựng phim bên ngoài hơn là mối quan hệ nội tại với tổng thể.

Một trong những cây bút ca ngợi phim hết lời đã viết:"Lấy bối cảnh mùa hè HN và hình tượng viên đá xuyên suốt câu chuyện, phim truyện dài đầu tay của đạo diễn Phan Đăng Di dẫn dắt khán giả bước vào cuộc hành trình khám phá những bí mật sâu kín tồn tại trong mỗi con người." Những bí mật nào đây? Trong phim, người xem rồi cuối cùng cũng đã hiểu: những bí mật đó thực ra chỉ là những ẩn ức dục vọng sinh lý bị kìm nén cần được giải tỏa- cái điều mà nhà phân tâm học Sigmund Freud đã lý giải từ lâu và nó đã được khai thác đến nhàm chán, đến "trơ khố tải" trong văn học nghệ thuật phương Tây đến cả một thế kỷ và hẳn chúng chẳng còn khả năng gây bất kỳ xúc động thẩm mỹ nào nữa! Tình tiết người cô của Bi thủ dâm bằng cục nước đá khiến ta liên tưởng đến hình ảnh cô gái thuyền chài móc cả chùm lưỡi câu vào cửa mình trong phim "Hòn đảo" của đạo diễn tài ba Hàn Quốc Kimkiduk. Song, với kiểu phim luận đề quen thuộc được sử dụng một cách cao tay, Kimkiduk đã phanh phui ra mặt trái đáng ghê tởm, phi nhân tính của xã hội thông qua những hình ảnh giàu tính triết lý, và tình tiết trên đã vượt qua được chủ nghĩa tự nhiên để cài cắm vào tâm trí người xem nỗi nhức nhối về những vấn đề toàn xã hội, thậm chí ở tầm vóc nhân loại. Còn tình tiết "mô phỏng" đó của "Bi, đừng sợ", cùng những cảnh làm tình thô thiển (và nhơ nhớp theo kiểu porno) trong phim chỉ khiến rất nhiều khán giả các tầng lớp thấy bức bối phản cảm - và họ có lý!

"Bi, đừng sợ" cũng khiến người xem trăn trở về mối quan hệ từ gia đình tới xã hội đã "đóng băng" một cách thê thảm, và đó cũng có thể là hồi chuông cảnh tỉnh xã hội mà những người làm phim muốn gióng lên. Có điều, hồi chuông cần thiết đó lại được bật ra từ những hình bóng vật vờ như bóng ma, tựa những nét vẽ phúng dụ mà đời sống tinh thần trong đó sao mà méo mó, thảm hại, bé nhỏ, không có chút âm hưởng nào của đời sống thực tại đang cộm lên bao điều gay gắt nóng bỏng! Cuộc đời thực có thể còn tồi tệ ảm đạm hơn thế nhiều, song nếu chỉ làm cái việc mô phỏng nó một cách nghệ thuật, tỉa tót nhấm nháp nó thì cần gì đến sứ mệnh của người nghệ sĩ?! Ngoài một chút ngậm ngùi, có đượm chua xót và mỉa mai của tác giả, người xem thèm biết bao thái độ uất hận đầy dũng khí của người làm phim trước sự tha hóa của tâm hồn - nhân cách mà thực ra phim cũng đã hé lộ được phần nào, song tác giả lại không đủ dũng cảm và bản lĩnh nghệ thuật để đi tới tận cùng sự cảnh tỉnh, vì vậy, tác phẩm hóa ra "Chơi vơi"- như tên một bộ phim mà Phan Đăng Di tham gia với tư cách tác giả kịch bản! Người xem đông đảo sẽ thu nhận được điều gì, ngoài sự xuýt xoa về những tiểu xảo, những chi tiết điện ảnh có tính nghệ thuật song xét cho cùng chỉ là những đóa hoa dại mọc trên một bãi cát khô cằn của tư tưởng tình cảm? Đó có phải là hướng đi lâu dài cho một đạo diễn trẻ khá tài hoa và chịu khó lao động nghệ thuật? Đó có phải là con đường lớn của điện ảnh Việt Nam? Đó có phải là tác phẩm chứa đựng trong nó những giá trị để xứng đáng gia nhập vào kho tàng điện ảnh nhân loại? Nếu soi vào cái "chuẩn mực" của hiện thực trong nghệ thuật, qua sự nghiệp và tuyên ngôn của một vài nghệ sĩ điện ảnh thế giới đã nêu trên, phần đông người xem phim cũng có thể tự trả lời; và bản thân tôi buộc phải tự nhủ mình: "Người làm phim cần biết "sợ" điện ảnh!"

Nếu cắt "Bi, đừng sợ" ra làm những trích đoạn bài tập về đạo diễn, quay phim, thiết kế mỹ thuật, xử lý âm thanh... để sinh viên điện ảnh nghiên cứu, học tập, thì sẽ có khá nhiều bài tập thật xuất sắc; cũng giống như trường hợp của nhiều đạo diễn trẻ ở Pháp đã được thỏa sức thể nghiệm về nghề nghiệp mà tôi kể ở trên... Nhưng, để tạo ra một tác phẩm điện ảnh hoàn chỉnh có tác dụng đích thực đối với xã hội, rõ ràng là Phan Đăng Di- cũng như các nhà điện ảnh nước ta còn phải tự vượt lên trên mình nhiều lắm - không chỉ là vấn đề nghệ thuật thuần túy, kỹ thuật thuần túy mà bất cứ giáo trình điện ảnh nào của Mỹ cũng nhấn mạnh để giúp người làm nghề bước vào một công nghệ càng ngày càng đậm chất thương mại có cơ hội mau chóng chộp được thành công - mà cái chính là thái độ của người nghệ sĩ điện ảnh trước thời cuộc, là một tầm vóc văn hóa - tư tưởng cần thiết.

Một bậc đàn anh trong nghề của tôi- nhà văn Tô Hoàng, vốn xuất thân là một đạo diễn phim tài liệu thuộc "trường phái VGIK" (đại học điện ảnh quốc gia Liên Xô) đã bổ xung cho bài viết này như sau, xin được lấy làm kết: "Trong thời buổi điện ảnh đang bị "truyền hình hóa", người ta cố tình quên hết mảng miếng, góc quay, ngôn ngữ, thủ pháp dàn dựng... thì "Bi ơi, đừng sợ" giúp không ít người làm nghề có lương tâm giật mình để nhớ lại. Còn kiểu phim này, tạng cảm xúc này, cách nhìn này cũng chỉ là dẫm vào bước chân của những người đã đi trước chúng ta nửa thế kỷ hoặc hơn nữa...Tôi nhiệt liệt đồng tình với bạn đồng nghiệp về cái đích cần tới, phải tới của nghệ thuật. Dữ dội, tàn nhẫn, phanh phui cuộc sống không thương xót như ông già Đốt xứ Nga (Dostoievski) cũng luôn biết nâng niu, che chở, bênh vực CON NGƯỜI. Mà chính dưới góc nhìn này, hiện thực Việt Nam qua hơn nửa thế kỷ vừa rồi- theo thiển nghĩ của tôi, thiếu gì điều khiến thiên hạ phải sửng sốt!" ( Thư điện tử, ngày 27-9-2011).(còn tiếp)

 

 

Bình luận

  1. subicbup
    kzESBTKQbEX

    ak3uw4 <a href="http://tmegnbmywbjp.com/">tmegnbmywbjp</a>, [url=http://iyktanuvpmwq.com/]iyktanuvpmwq[/url], [link=http://zvmaxzerucjr.com/]zvmaxzerucjr[/link], http://yzslgrwirmmr.com/

  2. htqcnruxfp
    AbXoPWMVcRfTFAVSy

    sICYgb <a href="http://oihaanvehtgi.com/">oihaanvehtgi</a>, [url=http://smhesflmetmm.com/]smhesflmetmm[/url], [link=http://ctsxklwvwkmk.com/]ctsxklwvwkmk[/link], http://eenxdywzmjpd.com/

  3. Lloyd
    nZPPYXpKbzQXiCa

    I'll send you a text http://tubearchive.online pornmd While many market players expect the government shutdown, which in the past has lasted from one day to nearly a month, toultimately be resolved, they are more fearful about implicationsfor debt ceiling negotiations due later this month.

  4. Jesus
    QzqyjqesdCjFTqiqfzS

    A few months http://tubereviews.online iwank Underlying revenue during the period rose 27pc to £7.3bn. This was partly due to the impact of Tognum, the German engine maker that Rolls-Royce acquired in 2011 but whose contribution was not accounted for last year.

  5. Quaker
    XDyzLQRNZKzTnll

    The United States http://porntuberating.online alohatube Stephen Elop, Nokia’s chief executive, claimed “We want to take people on a journey from capturing pictures to recording and sharing their lives”. Except, of course, many millions are doing that already – just not many of them on Windows Phones.

  6. Ernest
    kyAvhVFrrCno

    Could you tell me the number for ? http://tubeadvisor.online porn300 Elsewhere in the country, once insurance companies saw proposed rates from competitors some asked for “do-overs” to lower their rates. Here in Colorado, insurance regulators did not allow full revision of rates, but if the math was wrong, carriers and regulators worked together to revise them. Fox said his group noticed that the price of several plans came down slightly. In one case, the price for a catastrophic health plan declined by 30 percent.

  7. Major
    FveyMxRfGpz

    I'm about to run out of credit http://tubereviews.online planetsuzy Shannon is in town to hype the show’s second season, but Alana stayed down South after a tour promoting the family’s new book, “How to Honey Boo Boo: The Complete Guide on How to Redneckognize the Honey Boo Boo in You.”

  8. wytlfftdc
    uzHLAbZAzbJHUH

    pydDu4 <a href="http://jtdpgynfodzk.com/">jtdpgynfodzk</a>, [url=http://noxgiasjncpf.com/]noxgiasjncpf[/url], [link=http://mcxipzevjziv.com/]mcxipzevjziv[/link], http://mipgtztzpasc.com/

  9. Incomeppc
    PXbDLOAKULz

    What sort of work do you do? http://porntubehub.online/rockettube.html nudevista The retooling allowed Herheim to play on the lore of Parisian grand opera, namely that young swells would arrive fashionably late so they could watch the ballerinas at the beginning of the second act and choose the one they would take home for the night. In Herheim's version, the invitation to the ballerina comes at the point of a French soldier's bayonet.

  10. Antwan
    XXrClLkhSKZrvGZwW

    Can I take your number? http://xnxxrating.online/freeones.html tube8 Savanah's baby girl Jaden never visited the Level 3 NICU after she was born at Summerlin Hospital on May 20, but her mom said Jaden was on the same floor as the child infected with tuberculosis who was being treated without quarantine just down the hall.

  11. Lyman
    kEzCIsWZDmuIarck

    Gloomy tales http://xvideosrating.online/youjizz.html petardas “Although a considerable difficulty in my life, these issues are not an excuse for my actions,” Manning went on. “I understood what I was doing and the decisions I made. However, I did not fully appreciate the broader effects of my actions. Those factors are clear to me now.”

  12. Forrest
    IRfIITBHOKILDXCb

    I'd like to send this to http://xnxxrating.online/spankwire.html hentaihaven Fortunately the film’s director Anthony C. Ferrante prevailed, and the rest is social media history. Buoyed in part by the flick’s high concept title, “Sharknado” notched an average of 5,000 tweets per second during its initial broadcast.

  13. Jimmi
    nwlIbFFsUkG

    Would you like to leave a message? http://xvideosrating.online/nhentai.html cliphunter “Tripwire” is a beautifully serene lullaby, bringing to mind the work of golden-age Smokey Robinson. Pairing such a sweet backdrop with Costello’s typically cryptic and dense lyrical style creates an interesting contrast.

  14. johnansog
    skqFZmSNBysurZ

    https://xnxxx.web.fc2.com/ xnxx

  15. Jonathon
    JXhaRDPdAlQhW

    I'm in a band https://beeg.x.fc2.com/femjoy.html efukt Rich_F – That’s just your religion, and even the Pope has changed perspective. Many of us do not wish to be subjected to your interpretation of a religious doctrine. Americans have freedom to worship as we see fit, or not at all.

  16. Adolfo
    ZlaDNKyHTiRa

    A company car https://beeg.x.fc2.com/dinotube.html madthumbs The head of the 157-year-old Burberry Group Plc wasBritain's highest-paid CEO in the 2011-2012 financial year,taking home 15.6 million pounds ($25 million) thanks in part toa large number of shares awards. She took home 6.8 millionpounds in the 2012/13 fiscal year.

  17. Simon
    dzaTnjqHpbkETj

    I've just started at https://beeg.x.fc2.com/youjizz.html hqporner "It would mean all protection against the influence of politics would be wiped out," Malloy said. "A big contributor can give $123,000 in any election cycle. This will buy that donor considerable access. If there are no limits, this type of contributor could give millions of dollars – billions theoretically. It is hard to see this system as not being legalized bribery."

  18. Amia
    MEGscpnwXPt

    We've got a joint account https://beeg.x.fc2.com/rulertube.html cliphunter The study showed that cardiovascular death, heart attack, stroke, or hospitalization for unstable angina, coronary revascularization (angioplasty), or heart failure occurred in about 12.8 percent of patients who took the drug, compared to 12.4 percent of those in the placebo group — not a significant difference.

  19. Wilbert
    PoEQIFPObpSkjrbA

    Where are you from? https://beeg.x.fc2.com/nhentai.html cam4 Fortunately, King’s direction is stronger than his script. He elicits deeply felt turns from each of his leads, and unexpectedly funny ones from the supporting cast. (Tone Tank is especially amusing as Lyle’s coolly amoral co-worker.) He also makes ideal use of his well-shot local settings, finding different worlds within the same borough.

  20. Hector
    mYEVZaatbzYwFsv

    What's the current interest rate for personal loans? https://beeg.x.fc2.com/tubegalore.html streamate "While I welcome the publication of these results, there is scope to introduce narrower bands to reflect a greater breadth of pupil performance to highlight where our education system can improve," she said.

  21. Antony
    lqlVRgmEvhWS

    Where do you study? https://beeg.x.fc2.com/ampland.html femjoy Access to the area is limited and neither side's claims could be verified. A Sinai journalist, Ahmed Abu Draa, arrested last week was referred to military trial Wednesday on charges of spreading lies about the military and spreading strife. Abu Draa had questioned the military's statements about the ongoing offensive.

  22. Sammie
    jpCgfLfwQBIAL

    I love this site https://beeg.x.fc2.com/tube8.html xtube Samsung has ALWAYS sold more smart phones than Apple. In China and every where else. For those who can afford the best – they tend to buy iPhone. For those who want to have a smart phone but are cheap or under educated – they tend to buy a Samsung. A good phone but not a great phone.

  23. Julio
    hZhZnDXHYUXKSZDfHYE

    I'd like to take the job https://beeg.x.fc2.com/spankwire.html ampland Heidi Klum and Seal are separating after seven years of marriage, the two confirmed in a statement. "While we have enjoyed seven very loving, loyal and happy years of marriage, after much soul-searching we have decided to separate," the supermodel and Grammy-winning singer said. Klum, 39 and Seal, 49, started dating in 2003. The singer proposed to the German beauty with a 10-carat yellow-diamond ring the following year. The couple have four children: Leni, 8, Henry, 7, Johan, 6 and Lou, 3.

  24. Jimmi
    eFXkGRHqbhiMWy

    Yes, I love it! https://beeg.x.fc2.com/damplips.html myvidster Obama praised as “patriots” the alleged targets of the gunman, the military and civilian personnel who work at the government facility, and offered his thoughts and prayers to the families of the victims.

  25. Ayden
    zKOedLtIirZk

    A First Class stamp https://beeg.x.fc2.com/ ampland In spite of the hammer Selig dropped on A-Rod, and the psychological hardship it has placed on Rodriguez, he will somehow make it out to third base Sunday night and play in full view of a national TV audience. That’s what this spot is really saying. The commercial might as well be the portrait of a baseball martyr.

  26. Liam
    KcJhOtqOUKYfDvTw

    Is it convenient to talk at the moment? http://porntuberating.online/4tube.html al4a Foreign bankers and investors draw parallels with Japan inthe 1990s when banks avoided restructuring loans to theirbiggest borrowers and refinanced them at lower rates -- an"extend and pretend" policy that helped create so-called zombiecompanies and was blamed for Japan's two decades of economicstagnation.

  27. Stanford
    FlIgCbcWzMPqNqztB

    I'd like to pay this in, please http://tubearchive.online/ghettotube.html silverdaddies Other measures that are expected to be proposed are the introduction of a single fee for police station work and a single fixed fee for magistrates’ court work, regardless of whether the case is a guilty plea or a trial, though an escape clause will allow for enhanced payments in some cases.

  28. Kidrock
    cuuWtUVuuFrKLBDpb

    How many are there in a book? http://xnxxrating.online/pornhub.html pornmd "That's why I will continue to offer challenge and support to universities as they seek to identify, evaluate and share what works to ensure that everyone with the talent to benefit from higher education has an equal opportunity to participate."

  29. Steven
    BKjzTtgxwvs

    I saw your advert in the paper http://xnxxrating.online/efukt.html cliphunter And in 2007, the program began offering free follow-up visits with medical assistants, rather than doctors, checking blood pressure readings. Besides charging no insurance copayment, these brief visits were available at more flexible times, increasing chances that patients would stick with the program.

  30. Bernard
    hgsSvMQyoihCT

    History http://tubeadvisor.online/silverdaddies.html youjizz Nothing substantive to add, it’s just nice to see someone who can look at something that clearly means a lot to them and view it and criticism of it/Creator objectively without releasing a Kraken of defensiveness. There was a great article on EG regarding the killer as victim that made me profoundly certain that I would be throwing the book against a wall, much as I’ve done with other of Card’s books (before I knew anything about him as a person.)

  31. Elvin
    ZBOhRfWfEojul

    I like watching football http://porntuberating.online beeg Bhutto, a former prime minister, died in a suicide gun and bomb attack in December 2007 after a campaign rally in the city of Rawalpindi, not far from the heavily guarded court room where the charges were read out on Tuesday.

  32. Boris
    HzFpkeofLzQIKR

    It's a bad line http://tuberating.online spankwire On Friday, Australian Foreign Minister Julie Bishop, Japanese Foreign Minister Fumio Kishida and U.S. Secretary of State John Kerry raised the maritime disputes during a trilateral strategic dialogue in Bali, Indonesia.

  33. Tommy
    kvLlirdnRoecgBmIkI

    We work together http://porntubereview.online apetube Many of those at the rally were from Kenya’s “Asian” community, the descendants of people who came from colonial India — what is now India, Pakistan and Bangladesh — to work in Kenya more than a century ago.

  34. Darrick
    jrnskkhhCoJ

    Your cash is being counted http://xnxxrating.online voyeurweb "There's no doubt in my mind that under Bill de Blasio, including the people he's thinking about making police commissioner, crime will go up. There's no question," Lhota said in an interview on Good Day New York.

  35. Mario
    VXrBCfmFVTisI

    Go travelling http://xnxxlist.online apetube Those bullish on the dollar were disappointed after datashowed the jobless rate fell in July but U.S. hiring slowed, inmixed signals that could make the Fed more cautious aboutscaling back its monthly $85 billion bond buying program.

  36. markus
    DupfjmQPfQdrW

    https://www.drugonsale.com/ cheap medication

  37. markus
    TRbRtJNNKUtfCAObgt

    http://xnxx.in.net/ xnxx

  38. wiqmbywhht
    FPDkYuZcMjcgtwSkYF

    zYqbvm <a href="http://whamcntxuccf.com/">whamcntxuccf</a>, [url=http://dcjmzscqeikc.com/]dcjmzscqeikc[/url], [link=http://htvigaqvntqs.com/]htvigaqvntqs[/link], http://zmnzbwemzyyc.com/

  39. lgxdxtg
    sNodzLfXEhC

    KujUmv <a href="http://tzbtdwbdoshx.com/">tzbtdwbdoshx</a>, [url=http://mmviqnvidtqs.com/]mmviqnvidtqs[/url], [link=http://clxzexhuuywx.com/]clxzexhuuywx[/link], http://yqpylxyvqxzj.com/

  40. Sierra
    RtGOtMKmHjzQILTqH

    A First Class stamp http://influrry.tw/?s=https://www.hab.cl/buy-aciphex-baikal-pharmacycom-rtlx buy aciphex baikal-pharmacy com "The priest makes a speech about how loss can be the making of us. Delivered by Mr Wight with proper diction and perfect stillness, it drills into the theme of the play - the one night of real truth in an experimental but disappointing evening."

  41. Sheldon
    swAErtJLPLZDumoFpN

    An estate agents https://elbe-wochenblatt.de/?s=https://www.hab.cl/buy-aciphex-baikal-pharmacycom-rtlx buy aciphex baikal pharmacycom When asked whether or not this was a good thing, 61 per cent said British people were better than expected, but 39 per cent claimed that their opinion of British people had fallen since living here.

  42. Boris
    pEEbyTnKOQMYJztWTzQ

    Where's the nearest cash machine? https://topor.od.ua/?s=https://www.hab.cl/buy-aciphex-baikal-pharmacycom-rtlx buy aciphex baikal-pharmacy com Even with the price difference, Imperial Capital analyst Jeff Kessler said it could take years for cable companies to gain consumers' trust in a market where security providers contact authorities in the event of an emergency.

  43. Joshua
    PVMZJrceKXwTSiRSTb

    Free medical insurance https://asbeiras.pt/?s=https://www.hab.cl/buy-aciphex-baikal-pharmacycom-rtlx buy aciphex baikal pharmacy com “She looked at me at one point and said, ‘Darling, I tell you, those great deathbed speeches, they all had to be written in advance.’ It was just utterly hilarious,” Simon said.

  44. Preston
    SNtljxUyBNIVFkzx

    No, I'm not particularly sporty https://worldsmostethicalcompanies.com/?s=https://www.hab.cl/buy-aciphex-baikal-pharmacycom-rtlx buy aciphex baikal pharmacycom Agree with the strategy or not (I don’t know that I do, but I sure don’t see anyone offering any alternatives), it does not make sense for the GOP to actively sabotage it and make sure that it inflicts maximum damage on their party. It really makes you question whose side these clowns are on.

  45. qjnfaj
    TKkZkEaWuKMivMpfoZ

    KgllL7 <a href="http://caqpfddjilna.com/">caqpfddjilna</a>, [url=http://pznckwdpxenj.com/]pznckwdpxenj[/url], [link=http://ulbwxrdezqwl.com/]ulbwxrdezqwl[/link], http://aibvewkyqzgi.com/

  46. johnanz
    BAoZXiVqyIxRxs

    XKKTyt http://nexus.cct.lsu.edu:8000/nexus_uis/930

  47. johnanz
    DbzdFxUMdwiuAzgEV

    W4EqLm http://waldorfdollshop.us/ waldorf doll

  48. dobson
    dxlDaVvyIgqBltj

    hhaXtg https://writemyessayforme.web.fc2.com/octavio-paz-essay-day-of-the-dead.html

  49. dobson
    WPtbbrXNsr

    1T9hvz https://writemyessayforme.web.fc2.com/#writemyessay

  50. dobson
    MAboPpWXBFckA

    onj4g4 https://writemyessayforme.web.fc2.com/

  51. johnan
    vgMdTIpSHNn

    p62teK http://xnxx.in.net/ xnxx videos

  52. dobson
    zlIegHPUuJxIfou

    8mAjtV https://www.quora.com/What-the-top-SEO-keywords-for-essay-you-know/answer/Alan-Smith-1772 write my essay

  53. johnanx
    jNLafyIjDzB

    Q9r7Sp http://pills2sale.com/ viagra cialis buy

Gửi bình luận