Bạn biết rõ Sài Gòn, tôi thì cảm nhận - Bút ký của Lê Thanh Huệ

Một sáng cuối tháng tư năm 1983, tôi bước xuống Ga Sài Gòn lúc bình minh trong tiếng nhạc bài “Tiến về Sài Gòn” từ chiếc loa đâu đó khiến lòng tôi bừng lên nỗi niềm khó tả. Ga Sài gòn không đông đúc nhưng xôn xao. 2 nhánh đường ray dừng lại nơi đây. Ngày xưa, tuyến đường sắt này còn đi tiếp về phía nam, xuyên qua tỉnh Chợ Lớn – Tân An về tận thành phố Mỹ Tho. Tàn tích đoạn cuối tuyến đường không còn trên mặt đất dù là dưới dạng bảo tồn. Sài Gòn, miền tây là vậy. Nghĩa tình nhiều, mênh mang như biển cả; nhưng điều gì trở thành vô ích sẽ không được giữ gìn. Để cho cái mới, cái phù hợp vươn lên.
Nhà ga cũ kỹ chào đón rồi nhanh chóng tiễn hành khách buổi bình minh. Lúc đó chưa nhiều người như bây giờ nhưng ra khỏi sân ga đã thấy phố phường hối hả. Thầy chủ nhiệm của tôi, giáo sư tiến sỹ Lương Phương Hậu, suốt đời gắn bó với những dòng sông và bờ biển Việt Nam. Thầy có liên tưởng: nhịp sống người Sài Gòn, hối hả bởi tự nhiên với nhịp triều ngày 2 lần lên xuống. Theo lập luận này, nhiều lúc tôi tự hỏi: Nếu cố nhạc sỹ Cao Văn Lầu sinh ra và lớn lên ở Sài Gòn, chúng ta có được 6 câu vọng cổ hay không…
Tôi vội vàng xuôi về Bến xe Miền Tây để đến Long An. Huyện Bình Chánh của Sài Gòn lúc đó là thảm lúa xanh mượt hai bên Quốc lộ 1; bà con vẫn quen gọi tên cũ Lộ 4. Bà con trên xe có sự thiện cảm với tôi, gương mặt nhiều người có nét hân hoan chào đón...
Tôi đến Ban tổ chức tỉnh Long An. Tòa nhà 2 tầng, màu vàng mang dáng dấp công sở Pháp, phủ nét phôi phai, nép trong bóng cây cổ thụ. Tôi được chú Hai Thảo tiếp. Chú nói thực lòng, theo chỉ tiêu trên giao, tỉnh được phân 2 kỹ sư xây dựng cảng, đường thủy, nhưng thực ra cũng không biết nên phân công về đâu. Tôi trình giấy giới thiệu của Tỉnh ủy Bình Trị Thiên; không xem, Chú nói: “Biết rồi. Tỉnh có nhà nghỉ. Cháu ở đây tìm hiểu, muốn làm việc ở đâu, Tỉnh sẽ bố trí”.
Tôi về nhà chị Vinh con bác ruột là vợ nhà văn Hào Vũ. Anh Hào Vũ, mang tôi khoe với Nhà thơ Đinh Thị Thu Vân. Do đó, bữa nhậu đầu tiên ở nhà Chị Vân. Hồi đó, Chị Vân, nổi tiếng với Bài thơ “Nếu không có ngày 30/4”. Tôi thật thà bảo rất thích bài thơ “Chút lạnh đầu xuân”. Trong sổ tay lưu niệm của tôi, bài thơ này được chép trang trọng nhất. Giờ mới gặp Chị, hiền lành và thật tình. Không có vẻ gì cao siêu như nhà thơ nổi tiếng cả… Đó là người dân miền Tây thứ 2 tôi gặp. Hơn 30 năm công tác ở Sài Gòn, ở miền Tây, tôi hiểu ra một điều, đó là sự cưu mang của bà con cô bác với những người xa xứ đến cùng chung tay xây dựng quê hương. Chính nhờ đó mà Nguyễn Ánh đã tồn tại và thắng nhà Tây Sơn lúc khốn khó.
*
* *
Tôi được giao việc đầu tiên: tính toán sự cố cảng Tân An bị trượt vì lý do gì. Hồi đó, Phân Viện thiết kế Bộ giao thông Vận tải là Cơ quan thiết kế công trình này nên Tôi mang bảng tính kiểm toán trượt cảng Tân An lên đây làm việc. Phân Viện đóng ở số 92 Nam Kỷ Khởi Nghĩa, phường Bến Nghé, Quận 1, trong căn nhà cũ dưới bóng cây gừa (cây đa) âm u.
Bến Nghé là bến nước đầu tiên Kênh Tàu Hủ - Bến Nghé, con kênh chảy qua trung tâm thành phố và nối với Sông Bến Nghé - tên gọi đoạn sông Sài Gòn chảy qua Thành phố Hồ Chí Minh trước khi hợp lưu với sông Đồng Nai ở Nhà Bè rồi đổ vào Biển Đông.
Bến Nghé cũng là trung tâm thành phố. Địa danh này gợi ý cho ta có bến thuyền “ghé” lại thuở hồng hoang.
Có vẻ như người xưa, ngược Biển Đông vào đến đây, thấy dãy Trường sơn xa mờ phía Bắc. Cây cối rậm rạp che mặt sông. Rảo vài bước đã ở trong rừng rậm miền đồng bằng. Cảm giác yên tâm trước miền sinh thái rừng ngập mặn được nối tiếp với miền đồi núi trung du phía Tây Bắc (Gò Vấp bây giờ). Cắm con thuyền, đi sâu về phía Bắc (nay là Thủ Đức), nơi cuối cùng của dãy Trường Sơn xanh mờ trong nắng. Trông về phía đông có cửa sông Sài Gòn nối với biển mênh mông. Cảm giác đứng giữa vùng rừng đồng bằng, tựa lưng vào núi và nhìn ra biển cả; thế đất đẹp, họ vững lòng “ghé” vào đây khai khẩn lập nghiệp.
Giữa cây cối rậm rạp, bắt đầu hình thành vài vệt đường mòn người dân lấy gỗ chen lẫn dấu chân muông thú: hổ, báo, hươu, nai…
Bình minh, những di dân thức dậy phát cây cối gieo trồng. Vượt dãy đồi thấp, theo lối mòn ướt đẫm sương đêm, rộn rã tiếng chim buổi sáng, vào thung lũng lấy củi, đi xa lên các ngọn đồi phía bắc lấy gỗ dựng nhà. Phụ nữ vào các khu rừng có nhiều cây lạ như xoài, chôm chôm, sầu riêng chín mọng thu hái.
Buổi trưa, họ nghỉ dưới tán lá rừng bên dòng nước, ăn vội nắm cơm và luôn tay đuổi muỗi. Trên cành cao, chú sóc tò mò nhìn họ rồi chuyền băng băng giữa các nhánh cây. Các chú khỉ con được mẹ cõng trên lưng, háo hức nhìn con người ngộ nghĩnh. Rất ít khi gặp chú khỉ độc bị đuổi khỏi đàn, khổ đau hằn vô số nét thành khuôn mặt nhăn nhó, nhìn họ với đôi mắt ngờ vực.
Không thơ mộng như ta tưởng. Nhiều vô kể, muỗi rắn rết, côn trùng. Gai góc rậm rịt cản lối đi. Hiểm nguy rình rập. Một lợn rừng xuất hiện theo sau đàn con là chuyện thường. Nhưng nếu chỉ là chú lợn lòi thì có thể bị nó rượt đuổi và húc cho đến chết. Ngồi dưới tán cây, bên cạnh, chú trăn mốc meo lẫn trong lá khô lim dim mắt chờ mồi. Ở trảng cỏ, hổ thường đến săn hươu nai gặm cỏ. Chỉ những con hổ già yếu sức hoặc lúc bất chợt gặp người mới tấn công con người. Nếu có người bị mất tích, bà con khẩn hoang bảo bị hổ vồ. Những con cá sấu mốc meo, có vẻ chậm chạp và mệt mỏi, lim dim mắt nằm chờ con mồi ở bờ sông mới là thủ phạm.
Tiếng vượn hú thảm thiết báo thời khắc đêm buông. Những cư dân đầu tiên đến khẩn hoang thấy trăng trong rừng sáng lắm. Sương đêm lạnh lẽo. Tiếng bước chân những con thú hoang giẫm lá khô bị lẫn vào vào tiếng kêu não nề của những con chim ăn đêm, chìm vào tiếng xào xạc của lá cây.
Từ rừng về muộn, băng qua các khe suối, giật mình bởi chú hổ no mồi, trầm tư nhìn ánh trăng giữa dòng. Ngửi thấy mùi lạ, chú đứng lên, vươn vai, gầm rung chuyển núi đồi và thong thả bước đi trong ánh trăng, lầm lũi, nhẹ nhàng, làm con người lầm tưởng Chúa sơn lâm hiền từ, cô đơn đến tội nghiệp.
Bị rơi vào sự tĩnh mịch của rừng đêm, họ sẽ cảm thấy sức mạnh huyền ảo ghê gớm tỏa ra từ miền đất mới. Bản năng trời cho trỗi dậy biến những người mở đất thành người hùng che chở cho những người yếu thế, dễ bị tổn thương. Ta gặp lại họ bây giờ là những hiệp sỹ đường phố Sài Gòn…Chúng ta thấy nó là một trong những yếu tố tự nhiên góp phần gắn bó những người tứ xứ đến lập nghiệp trong điều kiện gian khổ khó khăn của vùng hoang dã với nhiều miền sinh thái hợp thành khiến tính đa dạng hằn vào trong tâm trí nhiều đời cư dân bản địa...
Ban đầu, Sài Gòn có tên “Thành trong rừng” (tiếng Khmer Prey Nokor) do người dân bản địa gọi theo hiện trạng vùng đất nhỏ bé này. Đế chế Khmer sụp đổ, Nam Bộ thành đất vô chủ, về sau được sáp nhập vào Đại Việt nhờ công cuộc khai phá miền cực nam Bán đảo Đông Dương của chúa Nguyễn. Các nhà sử học cho là bắt đầu từ năm 1623.
Nam Bộ xưa được gọi là xứ Đồng Nai.
Theo Phủ biên tạp lục của Lê Quý Đôn: Năm 1698 xứ Đồng Nai có dân trên 4 vạn hộ. Chúng ta lập luận: phương tiện giao thông lúc bấy giờ chủ yếu bằng đường thủy, việc đi lại giữa các miền vô cùng khó khăn. Một đi không trở lại gần như hiển nhiên. Mật độ dân số rất thấp và địa phương nào cũng có vùng chưa được khai hoang. Với 4 vạn hộ thì thời gian đó, di dân tự do người Kinh cũng chỉ là một phần nhỏ trong nhiều sắc dân bản địa sống thưa thớt trên vùng rộng lớn này...
Tuy nhiên, căn cứ vào tính đoàn kết, thống nhất của cộng đồng đa dân tộc, nhiều tôn giáo ở Sài Gòn, có vẻ văn hóa khu vực này đã hình thành sớm hơn rất, rất nhiều…
*
* *
Năm 1674, Thống suất Nguyễn Dương Lâm vâng lệnh chúa Nguyễn đánh Cao Miên, phá vỡ "Lũy Sài Gòn" (theo Hán Nho viết là "Sài Côn"). Vì thiếu chữ viết nên chữ Hán "Côn" được dùng thế cho "Gòn" và lần đầu tiên chữ "Sài Gòn" xuất hiện trong sử sách.
Tôi sinh ra và lớn lên ở Đội 5, Nông trường Lệ Ninh, có Xóm Nen là cư dân bản địa. Về phía bắc, gần Lèn (núi đá) Áng Sơn có một Xóm Trại cũng ở ven sườn núi. Thầy Trần Văn Chường, chủ nhiệm cấp 3 của tôi, tác giả 7 cuốn sách lịch sử về huyện Quảng Ninh trong đó có cuốn Lịch sử Đảng bộ Vạn Ninh, Nhà xuất bản Thuận Hóa in năm 2019; có quê ở xã Vạn Ninh. Thầy cho biết: Khu vực này trước đây thuộc địa phận Xã Vạn Toàn, huyện Khang Lạc, Phủ Quảng Bình. Đến năm 1838, do kỵ húy, đổi tên thành xã Vạn Xuân.
Từ “xóm trại” có khắp mọi miền, có lẽ vì các ngôi nhà của những người khai hoang quây quần với nhau, tạm bợ như là lán trại. Từ “xóm trại” luôn gợi lên trong tâm tưởng chúng ta một miền đất mới giữa hoang vu núi rừng, nơi khỉ ho cò gáy và sự thần bí của núi non. Nó vừa như là e ngại do lo sợ khó khăn nhưng cũng có phần quyến rũ như việc đi thám hiểm đến những vùng đất mới… Đó là vì cha ông ta, xét cho cùng đều đi ra từ rừng. Khi đồng bằng trở nên chật chội, họ lại đi ngược về phía núi và âm vang của quá khứ cha ông được thức dậy trong tâm tưởng người khai khẩn.
Thầy Chường cho biết thêm: Xóm Nen, Xóm Trại, chủ yếu là bà con Vạn Ninh, xã cực nam của huyện Quảng Ninh (thuộc tỉnh Quảng Bình) đến khai khẩn. Vạn Ninh là quê của Lễ Thành Hầu Nguyễn Hữu Cảnh. Nhà thờ Tĩnh Quốc Công Nguyễn Hữu Dật thân sinh ra Nguyễn Hữu Cảnh nay ở thôn Bến, xã Vạn Ninh. Như đã nói ở trên, xã Vạn Ninh trước đây là một phần nhỏ của Xã Vạn Toàn thời lập đất. Nguyễn Hữu Cảnh là cháu đời thứ 9 của Nguyễn Trải.
Năm 1698, chúa Nguyễn Phúc Tần sai Thống suất Nguyễn Hữu Cảnh vào kinh lý miền Nam, thấy nơi đây đất mở mang đến hàng ngàn dặm và có dân trên 4 vạn hộ. Để quản lý, Ông lấy xứ Đồng Nai làm huyện Phước Long và xứ Sài Gòn làm huyện Tân Bình (nghĩa là Quảng Bình mới). Lại đặt ra hai dinh Trấn Biên (Biên Hoà) và Phiên Trấn (Gia Định); xin Triều đình bổ quan cai trị.
Đây là hành động pháp lý khẳng định chủ quyền của nước Đại Việt đối với xứ Đồng Nai.
Từ đó, xứ Sài Gòn trở thành huyện Tân Bình và huyện sở đặt ở làng Tân Khai (mé sông cầu Mống), là trụ sở của dinh Phiên Trấn. Những xóm làng đầu tiên của Sài Gòn là xóm Hòa, xóm Tân Khai, xóm Long Điền, xóm Than, xóm Bàu Sen, xóm Phú Giáo, xóm Lò Bún, xóm Cây Củi, xóm Rẫy Cải, xóm Ụ Ghe. Sài Gòn trở thành thị trấn đông đúc, hơn một vạn dân, trở thành thủ phủ dinh Phiên Trấn. Sau đó, Thành gia Định là thủ phủ của xứ Đồng Nai.
Võ Thành Hầu Nguyễn Hữu Cảnh là người có công mở rộng bờ cõi xuống phía Nam.
Được Chúa Nguyễn đồng ý, Nguyễn Hữu Cảnh đã tổ chức một cuộc di dân lớn nhất trong lịch sử, đưa dân vùng Ngũ Quảng (Quảng Bình, Quảng Trị, Quảng Đức, Quảng Nam, Quảng Ngãi) vào khai phá vùng đất Đồng Nai.
Ông có công giữ vững miền biên thùy phía Nam.
Nhân dân Nam Bộ, Trung Bộ dựng vô số đền thờ Ông, không chỉ của người Kinh, cả người Khơ Me cũng có. Ở Quận 9, có đền thờ lớn ở Công viên lịch sử văn hóa dân tộc cạnh Đền Hùng. Ở quê, đền thờ nhỏ hơn; đang chuẩn bị xây đền thờ ở thôn Đại Phúc nâng số đền thờ của Ông ở Quảng Bình có ở 3 nơi.
*
* *
Khi thực dân Pháp đánh chiếm Sài Gòn, cụ Đồ Chiểu có 2 câu thơ tả thực:
“Bến Nghé của tiền tan bọt nước
Đồng Nai tranh ngói nhuốm màu mây”
Bến Nghé, nơi buôn bán và giàu có, cả xứ Đồng Nai sầm uất nên cảm giác của cụ Đồ Chiểu: thôi hết thời vàng son.
Sau khi chiếm thành Gia Định, ngày 11/4/1861, Phó Đô đốc Léonard Charner ra nghị định xác định địa giới thành phố Sài Gòn (tiếng Pháp: Ville de Saigon) bao gồm cả vùng Sài Gòn và Bến Nghé. Đến ngày 03/10/1865, quyền thống đốc Nam Kỳ, chuẩn đô đốc Pierre Roze ký nghị định quy định lại diện tích của thành phố Sài Gòn chỉ còn 3km2 tại khu Bến Nghé cũ, đồng thời cũng quy định thành phố Chợ Lớn (tiếng Pháp: Ville de Cholon) tại khu vực Sài Gòn cũ.
Ngày 08/01/1877, Tổng thống Pháp ra Sắc lệnh thành lập thành phố cấp 1 Sài Gòn, đứng đầu là Thị trưởng. Năm 1879, người Pháp đặt chức vụ Thống đốc Nam Kỳ để cai trị Nam Kỳ. Trụ sở của Dinh Thống đốc đặt tại Sài Gòn, về sau gọi là Dinh Gia Long, là nơi xây dựng Dinh Độc Lập.
Từ năm 1887 đến năm 1901, Sài Gòn là thủ đô của Liên bang Đông Dương. Mỹ từ “Hòn ngọc Viễn đông” do người Pháp đặt ra. Người Sài Gòn vốn thật thà, ghét khoe khoang, họ biết Sài Gòn chưa bao giờ đạt đến mức hoa lệ đến vậy.
Tôi sẽ nói thêm một chút ngoài sách lịch sử, những gì tôi biết sau hơn 40 năm, được ở nhiều miền đất nước và đến vài nước như Trung Quốc, Nhật Bản, Singapore, Lào, Campuchia; đi và ở nhiều nơi như thế, tôi mới có góc nhìn mới với miền đất này:
Người Pháp cai trị Xứ Nam Kỳ có khác chút ít với hai xứ còn lại. Họ dùng sức dân ta và trí tuệ của họ để đào kinh, mở lộ, xây dựng các công trình nhằm phục vụ cai trị và bóc lột. Tuy bóc lột dân ta thậm tệ, nhưng vẫn làm cho miền đất Nam bộ phát triển nhanh.
Lúc đó, Nam bộ gọi là “thuộc (địa của) Pháp”, được hưởng nhiều quy chế và văn minh của nước Pháp.
Đèn điện, xe đạp, tàu sắt, súng nổ, bánh mỳ, cây cao su…v…v… tràn vào. Phố phường Sài Gòn hình thành bởi trí tuệ người Pháp: kiến thức quy hoạch, kỹ thuật khảo sát, thiết kế thi công …, các vật tư xây dựng hiện đại nhập từ Pháp cộng với sức lao động người Việt Nam. Về quy hoạch, cơ bản là khoa học và hợp lý và cho đến nay, vẫn không bị thời gian làm cho lạc hậu.
Người Pháp đã hình thành bộ máy hành chính cho Sài Gòn theo mô hình nước Pháp văn minh. Cảnh sát, nhà nước hành chánh phương tây được lập ra với công báo, cho lập báo tư nhân. Ban hành các nghị định, quyết định để quản lý hành chính… làm cho xứ này hiện đại, văn minh nhất nước. Người dân có căn cước cũng được hưởng quyền công dân của Pháp, được lên tàu vào nước Pháp học hành, làm ăn, lập hội, đấu tranh cho dân chủ ngay tại “Chính quốc (nước mẹ đại Pháp)”… và đi các xứ thuộc địa của Pháp, các nước có quan hệ ngoại giao với Pháp…
Cụ Nguyễn Thông quê ở Long An được bổ nhiệm cai quản tỉnh Bình Thuận. Cụ hiến đất mở trường Dục Thanh (Trường giáo dục thanh thiếu niên). Tháng 8 năm 1910, Thầy giáo trẻ Nguyễn Tất Thành từ Huế vào dạy ở Trường này. Nửa năm sau (tháng 2 năm 2011), Nguyễn Tất Thành vào Sài Gòn xuất ngoại ở bến Nhà Rồng. Ai giúp và làm sao Nguyễn Ái Quốc làm được thẻ căn cước thì tôi không tìm được tư liệu về vấn đề này. Nhưng hồi đó, cũng như bây giờ, có tiền cũng không mua được thẻ căn cước đâu và căn cứ vào tính cách của Bác Hồ, sẽ không có chuyện lo lót để làm một việc gì đó.
Bờ đông Bến Nghé là Nhà Rồng nơi Bác Hồ ra đi. Có vẻ từ khi Bác xuống tàu đến nay, căn nhà đó không bao giờ thay đổi. Chúng ta có quyền lập luận rằng: Bác Hồ có thẻ căn cước để lên tàu chắc chắn là nhờ lòng tốt và sự giúp đỡ của vài người Sài Gòn. Nét văn hóa ngàn đời đó, đến nay vẫn không hề thay đổi.
*
* *
Sau năm 1956, tên gọi Sài Gòn được dùng chung để chỉ cả hai vùng đất này.
Người Mỹ đưa vào các tiến bộ kỹ thuật tốt nhất lúc bấy giờ và phương thức quản lý kinh doanh hiện đại. Họ tiếp tục xây dựng mô hình xã hội tự do nửa vời đề cao tính thực dụng với sự phồn vinh giả tạo do viện trợ của Hoa Kỳ tạo ra.
Các em bé bán báo Sài Gòn lúc đó cống hiến cho kho tàng ngôn ngữ tiếng Anh Mỹ từ “Number One – số một”. Nó có thể thay cho từ “The first – thứ nhất”. Tuy nó là một từ hoàn toàn sai về mặt ngữ pháp và từ vựng, nhưng nó dễ thương nên được lính Mỹ đem về chính quốc và nhanh chóng trở nên thông dụng.
Đó là sự hội nhập văn hoá của Người Sài Gòn với Hoa Kỳ mang tính chất thực dụng và giản tiện.
*
* *
Cuối năm 1987, Tôi được tòa soạn phân công viết bài bút ký về mảng kinh doanh của Người Hoa. Anh Tấn, chủ doanh nghiệp đón tôi ở Phân xưởng lông vũ. Lông mua về phân xưởng, được phơi. Bụi theo lông, ruồi nhặng bu theo, bốc mùi hôi thối. Anh dẫn tôi qua buồng đảo lông mù mịt bụi để đến buồng phân lông ở cuối dây chuyền. Khi mở cửa buồng, một màu trắng tinh khiết làm tôi lóa mắt. Những sợi tơ trắng mịn bám vào nhau thành chùm nho nhỏ cỡ hạt đậu, mềm và nhẹ. Đó là sản phẩm quý nhất của nghề lông vũ. Những sợi nhung gãy cần phải thổi bay đi để không giảm chất lượng của nhung. Cầm nắm nhung không trọng lượng, mềm, mượt và mát rượi bàn tay. Một vài chùm bung ra nhẹ nhàng bay theo nhịp thở. Nó là sản phẩm từ đống lông vịt ướt nhèm hôi hám, làm áo khoác cao cấp có tác dụng điều hoà nhiệt độ: đông ấm hè mát. Hiện chưa có loại vật liệu nào có những tính chất quý và trái ngược nhau như sản phẩm tự nhiên này. Mặc vào cảm nhận được sự êm ái, nhẹ nhàng.
Bài bút ký được đăng số xuân năm 1988. Anh Tấn trầm ngâm bảo văn chương viết hay, nhưng Anh cần các đối tác nước ngoài biết để tìm đầu ra cho mặt hàng này ở nhiều quốc gia. Tôi viết thư và gửi bài bút ký cho Nhà văn Trần Phương Trà lúc đó làm ở Ban văn nghệ Đài tiếng nói Việt Nam, nói rõ sự tình. Tuần sau, bài bút ký được phát trong buổi phát thanh bằng tiếng nước ngoài.
Bà con Việt kiều gọi điện kể cho anh Tấn đã nghe bài viết Phân xưởng lông vũ của anh. Sau đó, nhiều đối tác nước ngoài liên hệ với anh. Vậy là anh mời tôi đến thăm nhà anh ở quận 5. Căn nhà nhiều tầng. Một bà già móm mém hướng dẫn tôi cách dùng các thiết bị trong phòng khách, nhà vệ sinh... Bằng giọng trìu mến, anh Tấn gọi là Vú. Tôi tò mò hỏi Vú nuôi có phải là người thay mẹ cho anh Tấn bú thời bé phải không. Anh Tấn giải thích: dân Sài Gòn gọi những người ở với mình cho đến già mà không có gia đình là “Vú nuôi”; đối xử như mẹ ruột. Chờ bà cụ ra khỏi phòng, anh tiếp: khi mất đi gia đình lo tang lễ và thờ tự như người của gia đình. Miếng cơm ăn giữa chừng nghẹn lại. Thấy tôi buông bát, anh bảo ăn vậy được rồi. Lát nữa ra tiệm Tàu, ở đó mới có món ngon. Tôi thành thật hỏi anh có phải là người Hoa không. Lại phân bua vì tôi cảm nhận rõ ràng anh là người Việt Nam, dân Sài Gòn chính gốc.
Anh Tấn bảo mình là người Minh Hương. “Ngày Trung Quốc đánh chiếm Hoàng Sa, chúng tôi đều giận dữ như nhau và đều mong được cầm súng giành lại”. Người Minh Hương từ lâu đã trở thành người Việt nên cũng không còn tính là người Việt gốc Hoa. Còn người Việt Gốc Hoa là những người Trung Quốc đến lập nghiệp sau này.
Thấy tôi háo hức muốn biết về cộng đồng người Việt gốc Hoa, anh dẫn tôi thăm Đình Minh Hương ở giữa Chợ Lớn, (số 380 đường Trần Hưng Đạo, Quận 5), xây theo kiến trúc cổ Việt Nam, xong năm 1789, trùng tu năm 1839 và 1901. Mọi văn tự trong đình viết chữ Nôm, thờ danh tướng Nguyễn Hữu Cảnh và những bậc tiền bối Minh Hương có công khẩn đất lập làng. Nơi đây năm 1698, hình thành làng Minh Hương ở Gia Thạnh, Chợ Lớn thuộc vùng Phiên Trấn Bến Nghé - Sài Gòn.
Chợ Lớn có nhiều di tích của người Hoa: Hội Quán, Chùa, Phố Cổ người Quảng, người Triều Châu, người Phúc Kiến… Chen lẫn trong đó là các di tích lịch sử của người Miên, người Chàm, người Hồi giáo, người Singapore, người Malaysia, người Pháp; tồn tại bình đẳng bên nhau. Sài Gòn là đô thị đa sắc tộc nhưng không có nạn phân biệt chủng tộc.
Người Việt gốc Hoa được trọng vọng do đóng góp nhiều cho nền kinh tế thời khai khẩn và cả trong chiều dài lịch sử.
Người Minh Hương trung thành với nhà Minh chống lại nhà Thanh, họ trốn xuống miền Nam, được người Sài Gòn cưu mang, trở thành người Việt Nam từ trong máu thịt. Lại đi theo chúa Nguyễn đánh Tây Sơn, có công lớn trong việc mở mang bờ cõi về phía Nam. Vì thế Vua Gia Long trao cho họ nhiều đặc ân như quyền tự trị, bớt thuế khóa, miễn phu dịch và không phải đóng thuế thân. Gần giống mô hình đặc khu hành chính thời nay…Các đời vua sau tiếp tục duy trì.
Ngày 06/6/1865, Pháp cho thành lập Thành phố Chợ Lớn. Tiếp tục các đặc ân, Chợ Lớn do các bang trưởng người Hoa quản trị về hành chính. Giao thương tự do, thuế thấp, người Pháp ít can thiệp. Những đặc quyền trên bị chính quyền của Tổng thống Ngô Đình Diệm bãi bỏ.
Từ tháng 12/1955 đến tháng 6/1956, Chính quyền ra 4 sắc lệnh quản lý Người Việt gốc Hoa. Đơn cử: ngày 21/8/1956, ban hành Dụ số 48 qui định Hoa kiều sinh trưởng tại Việt Nam là người Việt Nam, phải nhập quốc tịch Việt Nam. Những ai không nhập tịch thì phải xin hồi hương về Đài Loan trước ngày 31/8/1957. Ngày 29/8/1956 ban hành Dụ số 52 qui định Hoa có quốc tịch Việt Nam được tự do giao dịch, đi lại và buôn bán. Tên hiệu các cơ sở thương mại, văn hóa phải viết bằng Tiếng Việt.
4 sắc lệnh hành chính này khẳng định lại vị thế người Hoa sống ở miền nam Việt Nam là người Việt Nam. Nhưng gây hậu quả: Hoa kiều ồ ạt chuyển ngân, chuyển cơ sở sản xuất, kinh doanh qua Đài Loan, Hong Kong, Singapore... Nhiều thương gia chống đối bằng cách đầu cơ. Nền kinh tế miền Nam bị ảnh hưởng nặng nề.
Năm 1954, làn sống di dân từ miền Bắc mang vào nhiều doanh nhân. Họ chớp lấy cơ hội này để nhanh chóng thay thế Hoa kiều; khiến cơ hội làm ăn của Hoa Kiều trở nên khó khăn.
Người Hoa bình dân, lao động, vốn nhỏ, đã an cư lạc nghiệp nhiều đời tại Việt Nam và hầu hết bà con Minh Hương ở lại Việt Nam. Trải bao biến cố lịch sử, người Sài Gòn biết rõ: họ không phải là người Trung Quốc, họ là người Việt Nam có tổ quốc Việt Nam.
*
* *
Tháng 7/1976 Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đổi tên Sài Gòn là Thành phố Hồ Chí Minh. Cách đặt tên này cũng tương tự với Leningrad và Stalingrad (tiếng Nga nghĩa là “thành phố Lenin/Stalin”). Hiện nay, tên gọi Sài Gòn vẫn được dùng phổ biến và được nhắc đến như tên chính thức thứ nhất. Trên thế giới, hiếm thành phố nào mang hai tên gọi khác nhau, ai cũng hiểu, cũng trân trọng như nhau. Tờ báo của Đảng bộ Thành phố Hồ Chí Minh mang tên “Sài Gòn Giải phóng”. Đến nay, khi viết tên Thành phố Hồ Chí Minh thì trong não người viết hiện lên chữ “Sài Gòn”. Khi trao đổi với nhau, người Việt Nam, người ngoại quốc vẫn dùng tên “Sài Gòn”. Do đó, tên cũ “Sài Gòn” không bao giờ cũ, luôn luôn thân thuộc.
Địa giới hành chính Sài Gòn có nhiều biến động, nhập tách. Đến tháng 12 năm 1978 huyện Cần Giờ, Tỉnh Đồng Nai được nhập về Sài Gòn và không còn biến động. Kể từ đó, Sài Gòn theo chiều dài khoảng 80km, theo chiều rộng khoảng 45km. Trung tâm địa lý chuyển từ khu vực ngã tư An Sương về quận 1, trùng hợp một cách kì diệu với trung tâm hành chính là Phường Bến Nghé, Quận 1.
*
* *
Người Sài gòn gọi các giao lộ có vòng xuyến là bùng binh.
Bùng binh Hồ Con Rùa là tên gọi dân gian của hồ phun nước nhân tạo nằm giữa nơi giao nhau của ba con đường Võ Văn Tần, Phạm Ngọc Thạch và Trần Cao Vân. Vào đầu năm 1976, tấm bia và con rùa bị phá hủy trong một vụ nổ, khiến Sài Gòn có vẽ như trên trên bờ vực bạo loạn, lật đổ chính quyền.
Tháng 7/1979, Nhà văn Gabriel Garcia Marquez (Nobel văn học) cùng với vợ và hai con trai đến Việt Nam trong gần một tháng. Ông đã đi thăm nhiều nơi, có đến thăm Thành phố Hồ Chí Minh. Trở về Mexico, Marquez viết thiên phóng sự dài "Việt Nam nhìn từ bên trong" đăng trên báo Proceso. Ông nhận xét bi quan về Sài: "…Dưới thời Mỹ chiếm đóng, thành phố không còn giữ được bản sắc văn hóa của mình, trở thành một thiên đường nhân tạo được bao bọc bởi quân đội và sự trợ giúp của Mỹ, của hàng tấn đồ tiếp tế. Người dân Sài Gòn cuối cùng lại tin rằng đây là cuộc sống thực của họ. Vì thế, chiến tranh kết thúc khiến họ trở nên lạc lõng và xa rời thực tế, để rồi 4 năm sau khi người Mỹ cuối cùng rút đi, họ không thể gượng dậy được…”.
Ông nhìn thấy sau chiến tranh, giữ Sài Gòn tồn tại quả là khó khăn. Những người giàu tìm cách vượt biên, trộm cướp hoành hành, đời sống lao dốc. Các tổ chức phản động tìm mọi cách quay về trong tuyệt vọng: bị bắt đưa đi cải tạo… đã tạo hoàn cảnh giống nước sôi lửa bỏng.
Lớp người ở lại Sài Gòn năm 1975 là bộ đội. Họ góp phần xây dựng nên chính quyền mới.
Giai đoạn này Sài Gòn xuất hiện những kiến trúc sư đổi mới nổi tiếng: Cố Tổng bí thư Nguyễn Văn Linh quê Hải Dương, Cố thủ tướng Võ Văn Kiệt quê Vĩnh Long. Họ đã tạo tiền lệ cho lớp cán bộ tiếp theo cũng từ các địa phương khác đến như Nguyên chủ tịch nước Trương Tấn Sang quê Long An, Nguyên chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết quê Bình Dương…
Nhìn lại lớp cán bộ chủ chốt, đa số là người các tỉnh về lãnh đạo Sài Gòn.
Đại hội đại biểu đảng bộ Thành phố Hồ Chí Minh lần thứ ba (1983), cố Tổng bí thư Lê Duẩn tham dự và đồng ý cho Sài Gòn được tự quyết định trên nhiều mặt. Quá xúc động, Đồng chí Bí thư thành ủy Nguyễn Văn Linh đứng dậy ôm Đồng chí Lê Duẩn và gọi bằng giọng trìu mến “Anh Ba muôn năm!”.
Sài Gòn gượng dậy từ cú sốc không viện trợ Mỹ bằng tự lực cánh sinh.
Những năm 2000, thành phố bước vào công cuộc đổi mới cơ bản về hạ tầng giao thông vận tải, tiến hành xây dựng và khởi công nhiều công trình trọng điểm như Đại lộ Nguyễn Văn Linh, Đại lộ Đông Tây, cầu Phú Mỹ…
Thành phố Hồ Chí Minh chỉ với 9 triệu dân (chiếm 10% dân số cả nước), diện tích 2 061km2 (chiếm 0,6% diện tích quốc gia) tổng sản phẩm năm 2018: 57 tỷ USD, đóng góp hơn 23% GDP cho kinh tế cả nước.
Vì cả nước, Thành phố Hồ Chí Minh chỉ được để lại 18%. Tỷ lệ này ở các thành phố trên thế giới không dưới 30%...
Nhưng cũng do tỷ lệ này mà các công trình xây dựng khác của Sài Gòn sau năm 1975 không có gì khác biệt và cũng không tạo được dấu ấn theo thời gian. Không có tuyến cao tốc nào đi qua thành phố. Nó trở thành cản trở cho Thành phố Hồ Chí Minh nếu...
*
* *
Chúng ta nói đến cuộc di dân lần thứ tư của người nhập cư vào Thành phố Hồ Chí Minh sau năm 2000; họ có mặt khắp nhà máy, công trường làm nên giá trị và sự phát triển. Họ mang đến đây tạp nham phong tục tập quán và lối sống xấu nhiều tốt ít; làm thay đổi văn hóa Sài Gòn rất nhiều. Không còn đơn vị chục là 12. Thay vào đó là những bảng hiệu cho đơn vị nửa kilogam xuất hiện ngày càng nhiều. Ví dụ 10 K (ngàn đồng)/ nửa ký cam. Việc nói một đằng làm một nẻo cũng nhiều hơn. Uy tín dần mất đi và trộm cắp vặt nhiều lên.
Năm 2006, tôi chuyển về Thành phố Hồ Chí Minh chuẩn bị cho dự án đường vành đai 3.
Xe buýt có từ rất lâu. Người soát vé xe buýt trước đây hỏi bà con: “Ai muốn xuống xe thì bước ra cửa”, hôm đó lại nói là “ai có nhu cầu xuống xe thì chuẩn bị…”… Xuống xe buýt, chân đau, tôi tập tểnh qua Ngả tư Hàng xanh. Một cô gái trạc tuổi 30 rẽ dòng xe đông đúc nài nỉ: “Anh để Em chở anh, Em không lấy tiền đâu”…
Thành phố Hồ Chí Minh lúc này có những nét kém phát triển: khu trung tâm cao ốc tài chính thương mại được bao quanh bằng các khu dân cư mới, lộn xộn nhếch nhác đang loang dần ra.
Buổi tối, Truyền hình dùng những câu đại để như "…không có động thái gì" thay vì nói như trước đây “…không làm gì”.
Cầm trong tay tờ báo, có những câu như "…nhờ đổi mới tư duy" thay vì nói giản dị “…do suy nghĩ đúng”...
Dân Sài Gòn chống đỡ âm thầm nhưng hiệu quả. Cảnh móc túi bị bà con hợp lực chặn bắt. Nhiều hiệp sỹ đường phố Sài Gòn hy sinh trong lúc bắt cướp nhưng không ai run sợ. Gặp buôn gian, bán lận, họ mua một lần và không quay lại. Vậy là sạt nghiệp.
Năm 2014, Tôi chuyển gia đình về sống ở Thành phố Hồ Chí Minh.
Người dân xứ Đồng Nai cưu mang những người xa xứ đến cùng chung tay xây dựng quê hương. Cho đến nay, người Sài Gòn luôn chào đón, dành tình cảm và chở che cho những người di dân với tiêu chuẩn họ cần: sống thực lòng, chân tình, giản tiện. Họ cạnh tranh nhưng không phải là chiến tranh; để đất cho mọi người cùng mình tồn tại và phát triển.
Sài Gòn có cách thanh lọc tự nhiên nhằm để cho những người chân thật trụ lại được, cùng nhau làm nên bộ mặt Sài Gòn hiện đại và giàu có hiện nay.
Vốn nhà nước đổ vào các cơ sở hạ tầng, giao thông… ít bị lạc hậu theo thời gian. Nhưng đổ vào các công trình văn hoá dân dụng thì nhanh chóng lạc hậu: như nhà hát Hoà Bình, nhà thi đấu thể thao Phú Thọ… Các công trình của tư nhân hiện đại và đẹp hơn nhiều, mới thực sự tạo nên dấu ấn và tồn tại lâu dài như: tháp tài chính (Bitexco Financial Tower) 63 tầng ở trung tâm quận 1.
Chính những doanh nhân nhập cư như tỷ phú Phạm Nhật Vượng quê ở Hà Nội, cùng với Sài Gòn đã thực sự làm nên bước phát triển chiều sâu.
Khu vực ven sông Sài Gòn, phường 22 quận Bình Thạnh; trước đây là đầm lầy ven sông ken đầy nhà ổ chuột. Tập đoàn Vingoup của Phạm Nhật Vượng đã biến nơi này thành Vinhomes Central Park. Phức hợp được đầu tư hiện đại như một tiểu đô thị gồm có trung tâm thương mại, khu giải trí, hồ bơi rộng lớn, công viên, trường học, bệnh viện.... Điểm nhấn của khu: Tòa nhà Landmark (Cột mốc) 81 tầng cao 461,3m; là tòa nhà cao nhất Đông Nam Á cho đến thời điểm hôm nay. Chi phí xây dựng Landmark: 300 triệu USD (khoảng 7000 tỷ Việt Nam đồng). Vào buổi tối, Toà nhà Landmark cùng với sông Sài Gòn phản chiếu ánh điện lung linh làm tôi có cảm giác Thành phố đang vươn lên tầm cao mới.
Khi biết tôi mua quà thăm bệnh, người phụ nữ không quen chọn hàng, trả giá cho tôi. Cô ấy chỉ dẫn cặn kẻ: Thăm bịnh cho tiền, họ không dùng cho trị bịnh. Dành tiền đó mua những thứ người bệnh cần, ít nhưng phải tốt, phải để được lâu. Đừng vào thăm chỉ vì nghĩa vụ. Năng vào thăm. Không có điều kiện thì điện thăm hỏi hằng ngày...
Hằng ngày, đi về giữa Sài Gòn, tôi thường thấy người Sài Gòn cưu mang người gặp hoạn nạn. Sống lâu mới hiểu người Sài Gòn thông minh nên họ chọn cách sống chân thật, tránh khoe khoang. Họ ít tranh luận vì sợ dẫn đến tranh cãi để phân định thắng thua do đó không tìm ra cái đúng. Khi biết người nghe không thay đổi thì họ không nói. Khi nói thì họ rành mạch, có lý có tình. Họ sống thực tế nên có tư duy logic và coi trọng sự công bằng, cốt lõi của tư duy phản biện.
Nhưng đối xử với nhau thì bằng tấm lòng. Giữa những tấm lòng chân thành có vô vàn con đường. Những con đường đó đều về đến những con tim chân thật…
Sài Gòn có nhịp biến động tự nhiên nhanh, cuộc sống khẩn trương giữa vùng đất đa dạng sinh học và nhiều miền văn hóa tụ về; nhưng con người hành xử với nhau luôn chân thật và hướng tới lâu dài làm ta cảm nhận được một xã hội thân thiện./.
Thành phố Hồ Chí Minh, tháng tư năm 2020
LTH

Bình luận

  1. wkyiuygjd
    qXGTeSNYZm

    p83gLt <a href="http://tnehozfgbble.com/">tnehozfgbble</a>, [url=http://wscqhvwbdnot.com/]wscqhvwbdnot[/url], [link=http://ewkthppsxnjp.com/]ewkthppsxnjp[/link], http://bocokzauehsv.com/

  2. zgqfxvh
    BLVaTqaugcW

    95VKcX <a href="http://aitfpwomwfhh.com/">aitfpwomwfhh</a>, [url=http://anrxcnlwwdqq.com/]anrxcnlwwdqq[/url], [link=http://zehexotzpcua.com/]zehexotzpcua[/link], http://yzrjaofqduep.com/

  3. mxxjepgy
    XkKOEgTrlhIVFoc

    Zq7xcj <a href="http://cztukfdnzgeg.com/">cztukfdnzgeg</a>, [url=http://exmmdcqzrqyy.com/]exmmdcqzrqyy[/url], [link=http://vaftxmttoqht.com/]vaftxmttoqht[/link], http://qnrwpwbbyrjr.com/

  4. Wallace
    FhZoEILuQLDsGsPgE

    I've only just arrived http://tubereviews.online xvideos Ron Anderson, who traded grains for 25 years at New York's two-century-old Continental Grain Company, in January started a discretionary trading program at County Cork LLC that looks at price disparities in soybeans and soy products on the physical and futures markets.

  5. Thaddeus
    NWttvIZRtYCw

    In a meeting http://tubereviews.online egotastic "This is an incredibly smart move by Disney and Fox," said Richard Greenfield, a media analyst at BTIG. "We think the worst thing they could have done is selling to a distributor, making a distributor stronger or increasing a distributor's leverage."

  6. August
    GrGfqxLwikqfgR

    A company car http://tubearchive.online al4a Marte Deborah Dalelv from Norway, 24, talks to the Associated Press in Dubai on Friday about how she was sentenced 16 months in jail for having sex outside of marriage after she reported an alleged rape.

  7. Lynwood
    vAEUdEytXlLTxI

    I'll text you later http://xvideosrating.online lobstertube News of the sentence had dominated the front pages in Norway and raised questions about the judicial system in the Gulf state, which attracts large numbers of expatriates and tourists with a Western lifestyle but has little-publicised conservative laws covering sex and alcohol.

  8. Ernie
    zQYOwZgJvT

    Best Site good looking http://tubeadvisor.online youjizz Stock markets globally have inched lower for much of this week and the dollar has slipped to near a two-month low after mixed U.S. economic data unsettled expectations the Fed would start to trim its bond buying as early as next month.

  9. Emanuel
    eTwwOclfKvLFkMUDD

    Stolen credit card http://tubeadvisor.online nudevista The Pink Pumpkin Patch Foundation was created in 2012 to aid in the fight against breast cancer. The foundation is made up of America’s pumpkin growers have committed to giving a percentage of proceeds from every pink pumpkin sold to organizations involved in breast cancer research. The foundation will oversee the donations and ensure that the funds go directly to reputable organizations with the highest percentage of dollars spent on actual research.

  10. Jamison
    SPGtzEivnYVNKO

    I've been made redundant http://xvideosrating.online porntrex Our Classified websites (Photos, Motors, Jobs and Property Today) use cookies to ensure you get the correct local newspaper branding and content when you visit them. These cookies store no personally identifiable information.

  11. Vernon
    IInMBJWAOwwGjcYY

    I live in London http://xnxxlist.online tubegalore Meanwhile, many public sector employees are engaged in activities that may involve the destruction of value. Do we really think that NSA employees are somehow serving the public better than the employees at Apple, Costco or a neighborhood small business? To argue that public employees are special or different because they are engaged in public service — while, in theory, the private sector benefits only itself — is to completely misunderstand the nature of market competition.

  12. Bradford
    dOXCrhgpDjAKLpCtfdf

    I have my own business http://porntuberating.online madthumbs The Air Force has typically performed 1,000 flyovers a year, but under the new outreach plan it will hardly fly any over the next decade. “The Thunderbirds will perform some high-visibility flyovers, but we as a Department are not going to conduct a public flyover program at this time,” said Wendy Varhegyi, Chief of the Engagement Division for Air Force Public Affairs.

  13. Oliver
    eSDZRJuVyXJBoRQxf

    When can you start? http://tubereviews.online xvedio I am pretty sure that if it is 500 Million Kilometres from the sun, it is already passing through our solar system. Earth is 149,600,000 km so, over 1/3 of the distance to the comet. 500 million KM would put it between Jupiter (741 million km) and the Asteroid Belt (404 million km)

  14. tmatvyoldzz
    yAgXOlabbvQtFfYybs

    kzlG0Y <a href="http://vjggoyciwwpy.com/">vjggoyciwwpy</a>, [url=http://wxmgiidrtuhm.com/]wxmgiidrtuhm[/url], [link=http://qzzcjzihdfwf.com/]qzzcjzihdfwf[/link], http://ahbzwzuxadkf.com/

  15. qfhelandx
    YvsDRLtLvAwjn

    R37tpr <a href="http://tjynmmzyzhcc.com/">tjynmmzyzhcc</a>, [url=http://mayrmcvsxeaw.com/]mayrmcvsxeaw[/url], [link=http://inwizuuvybmx.com/]inwizuuvybmx[/link], http://oixfvoothycv.com/

  16. johnanz
    qZzQTKeFrOy

    https://beeg.x.fc2.com/sitemap1.html https://beeg.x.fc2.com/sitemap2.html https://xnxxx.web.fc2.com/sitemap1.html https://xnxxx.web.fc2.com/sitemap2.html https://xvideoss.web.fc2.com/sitemap1.html https://xvideoss.web.fc2.com/sitemap2.html

  17. johnanz
    bkqiGDsFZDK

    https://beeg.x.fc2.com/sitemap1.html https://beeg.x.fc2.com/sitemap2.html https://xnxxx.web.fc2.com/sitemap1.html https://xnxxx.web.fc2.com/sitemap2.html https://xvideoss.web.fc2.com/sitemap1.html https://xvideoss.web.fc2.com/sitemap2.html

  18. Reinaldo
    szOyZLlCPHMngvgincy

    Which team do you support? http://tubereviews.online/pornhub.html vporn Earlier Wednesday, Judge Nelson denied two requests by the defense, ruling that a computer animation that depicts the February 2012 confrontation as well as text messages that purportedly deal with fighting sent from Martin's phone will not be admissible as evidence.

  19. Quentin
    dxUZoDLVId

    A financial advisor http://tubearchive.online/beeg.html lobstertube The Super Bowl has become a key ad venue for automakers who take advantage of the huge television audience watching in real time, i.e. sitting through the commercials and not skipping by them on a DVR.

  20. Brock
    HlfftfoNYxskhrSJjp

    I'd like to cancel a cheque http://xvideosrating.online/pornhub.html fatmomtube Pescanova, a household name in Spain, went bankrupt afterits auditors said managers had attempted to hide debt, becomingone of the most high-profile casualties in a year in whichSpanish company failures have reached record levels.

  21. Maurice
    iyXEclUaGDwvEXmzDMo

    I'm a partner in http://xvideosrating.online/cliphunter.html alohatube Nursing leaders said the rising number of complaints was "worrying" and called on the Government to find new ways of delivering healthcare which would better suit the public, such as a strengthening of out-of-hours care.

  22. Earnest
    sYgfmRnVkyMNci

    I love the theatre http://tubearchive.online/thisav.html xhamster Democrats outnumber Republicans about 3-to-1 among Massachusetts registered voters, but the state has elected four Republican governors since 1990, including last year's presidential nominee Mitt Romney.

  23. Ervin
    fSePVoNkEFxSm

    Looking for work http://porntubehub.online/imagefap.html spankwire One of the most difficult IT jobs has been to integrate eachhealth insurance exchange with its state Medicaid system. Theselegacy systems are typically decades old. In Massachusetts, forinstance, the system runs on the COBOL programming language,which is to today's languages like a rotary phone is to aniPhone-5.

  24. Isiah
    RgfhSqxmKnUyKbMd

    I work for myself http://porntubehub.online/ixxx.html pof While Dempster still maintains he was only trying to establish the inside part of the plate and wasn't trying to hit Rodriguez on purpose, he will not contest the punishment and began serving it Tuesday.

  25. Young
    OeXfkcyZTUFZnMEfcso

    I study here http://xnxxrating.online/cam4.html pof Maybe that’s why so many people still don’t understand how they’ll be affected by the complex federal legislation, being enacted over several years, to make health care more accessible.

  26. Dirtbill
    byeUSqjYgsE

    Incorrect PIN http://tubeadvisor.online/dinotube.html imagefap "If you create something wacky and outrageous it gives anybody an opportunity to say something funny to entertain their friends," she said. "I sort of see it as a natural extension of something we saw in the past with 'Rocky Horror Picture Show.'"

  27. Delbert
    lsHRXHDxlvZF

    I can't stand football http://tubearchive.online/redtube.html yuvutu Benschop explained that some in Guyana use the services of what are known as "backtrackers" -- black-market operatives who charge money for people having difficulty obtaining a visa. They then coordinate with "corrupt" embassy officials, with whom they split the money, to facilitate the issuance of the visas. 

  28. johnansog
    vVRWLeDwHwZtWnuUjz

    https://xnxxx.web.fc2.com/ xnxx

  29. johnansog
    gPDVeNoXtzqbAhvx

    https://xnxxx.web.fc2.com/ xnxx

  30. Stephen
    ggtiSlJSPFyYy

    I was born in Australia but grew up in England https://beeg.x.fc2.com/livejasmin.html streamate There's a ton of bloatware on Here, as you'd expect from any AT&T device. AT&T adds four apps right at the top of the app list, one in the middle and one at the bottom: AT&T Address Book, AT&T FamilyMap, AT&T Locker, AT&T Navigator, AT&T Radio, MyAT&T and YPMobile.

  31. Dustin
    flFkNZTqOuABQU

    very best job https://beeg.x.fc2.com/streamate.html iwank "Financial sector dynamics still contribute to recessionary pressures, with credit contraction accelerating, lending standards tightening, and lending rates to firms rising," the IMF said, in its third progress report on the sector.

  32. Chase
    WIESlovorfVY

    Special Delivery https://beeg.x.fc2.com/ghettotube.html youporn Net profit for the three-month period came in at 12.2billion forints ($54.26 million), up from 10.7 billion forints ayear earlier and also above analyst forecasts for 11.5 billionforints in a recent survey by financial news websiteportfolio.hu.

  33. Russell
    VxelPabtjNwVjo

    How many are there in a book? https://beeg.x.fc2.com/thumbzilla.html pof The asset manager said Karine Hirn, partner and co-founderof the company and chair of its Asia advisory committee,together with senior advisers Dmitriy Vlasov and Adrian Pop hasrecently relocated to Hong Kong to maintain and deepen thefirm's coverage of China and other emerging markets in Asia.

  34. Wilson
    reVrJTEFMfZCyqi

    Yes, I play the guitar https://beeg.x.fc2.com/sextube.html voyeurweb As the Pope was greeted by frenzied crowds after his arrival in Rio de Janeiro on Monday, reports surfaced that the homemade explosive device had been found by Brazilian authorities Sunday at the Aparacida Shrine, which is in the city of Aparacida, halfway between Rio and São Paulo. The device was reportedly detonated on Monday.

  35. Rogelio
    DGvskaAVKKMyrWINFd

    How would you like the money? https://beeg.x.fc2.com/fuq.html 4tube Rousey is the first and current UFC Women's Bantamweight Champion, and she was the first American to win an Olympic medal in judo -- she took home bronze at the 2008 Summer Olympics in Beijing -- but it's been a long journey to the top.

  36. Sean
    BEKZRQWRqNzKMTDKlm

    I'm on holiday https://beeg.x.fc2.com/beeg.html pof In the wake of Sandy, five senators from New Jersey, New York and Connecticut wrote a letter asking Obama to make climate change a priority, saying the superstorm that hit the region last October "brought home the increasing costs of global warming for millions of Americans."

  37. Sydney
    pfkIZWSAYV

    Whereabouts in are you from? https://beeg.x.fc2.com/porn300.html xvedio • Mustard. Spread a pork fillet with Dijon mustard and wrap in breadcrumbs the same way as the lamb, but double the cooking time, basting halfway through. Eat with apple purée and a fennel and watercress salad.

  38. Dannie
    QOWoQGRtyHxV

    Can I use your phone? https://beeg.x.fc2.com/yuvutu.html imagefap And that was just this week. Next week, they applaud cuts to Food Stamps, a program that makes up a tiny percentage of our federal budget. A program that helps so many in need feed their families and themselves.

  39. Graig
    xeCuJyhzwKKVVblZQFY

    Who do you work for? https://beeg.x.fc2.com/elephanttube.html xvedio Army officers angry at the level of support they had received to combat a separatist Tuareg rebellion in Mali's vast desert north overthrew the democratically-elected government of President Amadou Toumani Toure on March 22, 2012.

  40. Grant
    wtXMxLPfWROe

    A Second Class stamp https://beeg.x.fc2.com/hentaihaven.html porntrex The senior LeT source in Pakistan denied the group was involved in the failed consulate strike in Afghanistan, but officials in New Delhi - citing intelligence intercepts - said they had been forewarned about LeT-trained hit squads plotting the attack.

  41. Randal
    LIOKTXLPeRNVF

    Do you know the number for ? https://beeg.x.fc2.com/apetube.html ghettotube Cable is a leading member of the Liberal Democrats, thejunior party in the coalition, who has locked horns with hisConservative partners - backers of the scheme - over a number ofeconomic policy issues.

  42. Israel
    DehOUukwRwrr

    Get a job https://beeg.x.fc2.com/xvedio.html thumbzilla The president, speaking from his rented vacation home on Martha's Vineyard, warned that continued fighting would lead Egypt down a "dangerous path," and he called on both the government and protesters to show restraint. He said that while close engagement with Egypt was in U.S. national security interests, "our traditional cooperation cannot continue as usual when civilians are being killed in the streets and rights are being rolled back."

  43. Philip
    JLHLaSWREbFMRaYizH

    Your cash is being counted https://beeg.x.fc2.com/myvidster.html youjizz But who can blame them for being, well, gunshy? Obama unleashed his surrogates on Democratic Sens. Heidi Heitkamp of North Dakota, Max Baucus of Montana and Mark Pryor of Arkansas for voting against near-universal background checks. Obama’s former Chief of Staff Bill Daley put it bluntly, the headline of an op-ed: “Heidi Heitkamp betrayed me on gun control.”

  44. Donte
    EEmXhkscWvXcI

    Your account's overdrawn https://beeg.x.fc2.com/tiava.html keezmovies "It's a smorgasbord," said their owner, Larry Cihanek, of Rhinebeck, N.Y., as he watched his charges contentedly munching their way up a densely wooded trail marked "Keep Out, Hazardous Area." In less than an hour, the path looked noticeably wider.

  45. Damian
    jIznJrHXAjAR

    I'm on a course at the moment https://beeg.x.fc2.com/redtube.html pornhub But its stock hit a record $309.39 on July 16 and is up morethan 22 percent this year. In contrast, Oracle is down 4 percentin 2013. IBM, which reported a fifth straight quarterly salesfall on Wednesday, is up 1 percent.

  46. Junior
    zVfBNrRefgSw

    I like it a lot https://beeg.x.fc2.com/streamate.html tiava iGene isn't the first to run a scanner over a corpse.Radiology has been used on skulls for 30 years, and Israel firstintroduced the concept of a virtual autopsy in 1994. The U.S.military started conducting CT scans of all soldiers killed inIraq and Afghanistan in 2004 in addition to traditionalautopsies.

  47. Sidney
    HtoMCcTxWfXBTTtIXL

    I'm on work experience https://beeg.x.fc2.com/youjizz.html pornmd March 22, 2012 - Soldiers seize power from Mali's PresidentAmadou Toumani Toure as a protest against the government'sineffective handling of a campaign against northern rebels. Coup leader Captain Amadou Sanogo says he is ready for talkswith rebels but wants to preserve Mali's territorial integrity.

  48. Jeffery
    eTvhpFUMCwRtYnRiF

    Excellent work, Nice Design https://beeg.x.fc2.com/egotastic.html spankwire They would have had to pay a minimum wage of $12.50 an hour. The District's $8.25 an hour minimum wage already exceeds the $7.25 federal minimum. The bill would have given a four-year exemption to big retailers already in the District of Columbia.

  49. Lance
    grPeCjUYBabPbBN

    magic story very thanks https://beeg.x.fc2.com/tube8.html nudevista "The actions taken by Michael Waltrip's Racing team this past weekend leading to the penalties assessed by NASCAR are very concerning,” a statement on the company’s website read on Sept. 11. “We are disappointed that a partner associated with our organization would make such a significant error in judgment.

  50. Carmine
    mOaKFUkAim

    Languages https://beeg.x.fc2.com/ pof “Uncertainty on whether or not military action will be taken against Syria has taken off some of gold’s safe-haven bid so far this week, although the dip to the $1,374-an-ounce low overnight was quickly bought and prices have remained generally buoyed for now,” said UBS analyst Joni Teves.

  51. Erin
    AHCeMlzAmjc

    What sort of music do you listen to? https://beeg.x.fc2.com/ petardas Three gondolas will take 30 seconds to lift riders to the top of the tower, which is attached to the 456-foot Kingda Ka, the world's tallest coaster. The coaster's trains will blast past Zumanjaro riders at up to 128 miles per hour.

  52. Adam
    gcPUBzGFNt

    Canada>Canada http://xnxxlist.online/thumbzilla.html pornmd Another slide illustrates how an analyst can use the program to search “within bodies of e-mail, WebPages and documents.” Analysts using XKeyscore can also use a NSA tool called DNI Presenter "to read the content of Facebook chats or private messages,” according to the Guardian article.

  53. Jessie
    JyEmcSijmMTG

    I can't get a signal http://tuberating.online/porntube.html xtube "Any municipal bankruptcy that doesn't restructure pensionobligations is going to be a failure because pension obligationsare the largest debt a city has," said Karol Denniston, amunicipal bankruptcy attorney in San Francisco.

  54. Eva
    sNvDIhPqwdPhoN

    Will I have to work shifts? http://xnxxlist.online/xhamster.html apetube Mr Cameron announced earlier this week at the Tory Party conference that GP surgeries would open between 8am and 8pm seven days a week and patients could access services via email, telephone and Skype.

  55. Norbert
    tpfHnJhSsylckJt

    There's a three month trial period http://tubereviews.online/xhamster.html hqporner Rogers asked his long-time songwriting partner Don Schlitz to write a duet that reflected their friendship. Schlitz’ first hit as a songwriter was Kenny Rogers’ “The Gambler” in 1978, which became one of Rogers’ signature songs. He went on to write numerous country hits.

  56. Weston
    ylcifnXKqAl

    I enjoy travelling http://xnxxrating.online/apetube.html cliphunter FRANKFURT, Sept 25 (Reuters) - Activist investor Cevian hasraised its stake in ThyssenKrupp to 5.2 percent andsaid it could buy more, in a move that was welcomed by theGerman steelmaker's CEO who is struggling to push the firm intonew higher-margin businesses.

  57. Bennett
    WMNNluIgzBUGAX

    I'd like to pay this in, please http://xnxxrating.online/pof.html xvedio "We support improved and long have supported improved inter-Korean relations and welcome news that the South Korean and North Korean governments have agreed to reopen the Kaesong industrial complex," State Department spokeswoman Jen Psaki told reporters.

  58. Tommie
    erIhdScMLHjZTPMjlU

    Have you read any good books lately? http://porntuberating.online/txxx.html elephanttube Lhota’s maternal grandfather, Joseph Tinnaro, whom Lhota described as “very Italian,” grew up in Brooklyn and drove a Checker cab. Tinnaro lived across the street from St. Barnabas Hospital in the Bronx, where Lhota’s grandmother, Edith Steinberg, worked as a nurse’s aide.

  59. Nathanial
    CiDABEgyoIpHvTYU

    Do you know what extension he's on? http://xvideosrating.online/ampland.html toroporno Right as the PDA market was nearing its peak, Qualcomm took the digital versions of peanut butter and chocolate and crammed them together. What was missing from the Palm Pilot was communication, and the pdQ delivered it in a huge 9.8-ounce package.

  60. Wallace
    ngELnXqUmUteWMrVkO

    What qualifications have you got? http://xvideosrating.online/rulertube.html efukt At his heaviest, David McAtee, from Cumnock in Ayrshire, was 28st (178kg). He lost 15st (95kg) after having a gastric bypass operation in December 2012. The father-of-one said he had a family history of obesity.

  61. Dorsey
    nYdnoPOdMQa

    I like watching TV http://tubearchive.online/txxx.html 4tube "People were really kind of insulted. You just made $741, more than most athletes in the sport. So what are you complaining about?" Olympic bobsled gold medalist Steven Holcomb said of the video.

  62. Ruben
    CaXhLQzKAqYYQMAY

    Yes, I play the guitar http://tubearchive.online cliphunter And that's not even counting the long-term benefits. Children who receive WIC supplements are better prepared to enter school than those from similar socioeconomic backgrounds not in the program, he said.

  63. Tommie
    wIXMmjBcPKJydZnk

    Three years http://porntuberating.online fuq It's Mark. I'll answer that. Yes, I think our guidance would be -- although as Jim said in his remarks, visibility into September, which is, by far, the biggest factor in Q3, is limited. Our guidance would be that we currently expect Q3 the out-turn year-on-year to July between Q1 and Q2. In terms of categories, in Q2, first of all, strong -- there was strength in luxury American fashion and international fashion and transportation. Some relative weakness in corporate advocacy, no election this year. And you mentioned studios. Studios were soft through Q2, though we're seeing some returning and better trends for studios in Q3. The other factor in Q3 is the presence of the London Olympic Games in 2012, and of some non-repeating business that has been on the digital side in Q3. So far in Q3, stronger categories have been Telecoms, Health Care, again, Transportation. Again, in the early part of Q3, Studios, Entertainment, in other words, some are weak, though we're still seeing slightly strengthening trends there, and some weakness in media as well.

  64. German
    BItcnNDacwbGB

    I'd like to cancel this standing order http://xvideosrating.online redtube He added: "Employers should be encouraged to talk to their employees about the benefits of auto-enrolment, to encourage as many lower earners as possible to opt into their workplace scheme and take advantage of their employer's contributions."

  65. Delmar
    ibaAkkMCTvbleUvs

    What line of work are you in? http://tubearchive.online redtube So he supports David Cameron's efforts to change the European rules: "We shall need a new basic treaty eventually." He wants to join Britain in resisting "the creeping movement of Brussels to eat up national sovereignty".

  66. Gregory
    fLoVKPXSEDQsRTVnJ

    Thanks for calling http://tubearchive.online redtube What's more, camel goes with everything , particularly black, navy, white and grey. Team yours with a simple pair of black jeans and heeled ankle boots for a ladylike look that will be stylish throughout the day. Alternatively, make like a fashion editor and clash with bold prints for a stand-out vibe.

  67. Broderick
    JhKsdpHMfqYKjEG

    I'd like to send this to http://tubearchive.online youjizz Export demand for crops should be strong in the second halfof the year because prices have dropped on expectations of largeharvests, said Drew Burke, Bunge's chief financial officer,adding that buyers have been waiting to make purchases.

  68. Sydney
    bkTAJbMBqLasfxnVG

    Will I get paid for overtime? http://porntuberating.online keezmovies "It's not a disaster in the sense we know it's here, we're looking for it and we can address it," Yarborough said. "But it does mean it's more work to monitor and more spraying, which nobody wants. But that's the reality of it. If we want a crop, we have to protect the fruit."

  69. Young
    YUhLYHKcdxuVi

    good material thanks http://porntubehub.online pornhub Looking upbeat and raring to go just a few days after a crushing U.S. Open defeat by Rafael Nadal, Djokovic was named to play singles on the opening day of the semi-final against Canada in the cavernous Belgrade Arena.

  70. Darwin
    BJOZeIhteWaDEYBOU

    Could you give me some smaller notes? http://tubeadvisor.online eporner Punished by voters tired of political squabbling and policy paralysis, both parties stumbled to their worst electoral results since World War Two while the anti-immigrant Freedom Party (FPO) got more than a fifth of the seats in parliament.

  71. Jorge
    RKyNaNufXqpgIrwLZX

    I've got a very weak signal http://xnxxlist.online pornmd Holder is the biggest con artist ever! Why doesn't he resign, or get fired. Janet Napolitano got "Fired"; there is always another word, "Resigned, going to be with my family, in this case she will work for the CA University---at what?---Obama canned her.

  72. markus
    fwljsQrEHmdCoYnEk

    https://www.drugonsale.com/ cheap medication

  73. markus
    qAOViaKdqPGbTGOgtje

    https://www.drugonsale.com/ cheap medication

  74. markus
    fLGCFiJJiA

    http://xnxx.in.net/ xnxx

  75. markus
    mmsrxWwrhKJQUprvgt

    http://xnxx.in.net/ xnxx

  76. bnjtkrtmegz
    UHxMJZGcQubHXqfvcBX

    J4rsnw <a href="http://iwtyrmcfzavz.com/">iwtyrmcfzavz</a>, [url=http://wvndmcbjsiox.com/]wvndmcbjsiox[/url], [link=http://qfzoonrcicxo.com/]qfzoonrcicxo[/link], http://bxpfyhhxlswb.com/

  77. kvivcoc
    BpbDKOinjXXdbs

    woABLL <a href="http://znbeandmuich.com/">znbeandmuich</a>, [url=http://snhrxhwmahas.com/]snhrxhwmahas[/url], [link=http://ewyegnlzcqdp.com/]ewyegnlzcqdp[/link], http://ddiduffshchv.com/

  78. dbicljzudkq
    RLLQMuhQxyAJHKIo

    XEKi6S <a href="http://ggiohtitzume.com/">ggiohtitzume</a>, [url=http://hkxdgbfsauwr.com/]hkxdgbfsauwr[/url], [link=http://zrepwcvkotnk.com/]zrepwcvkotnk[/link], http://afmchauypxkg.com/

  79. quhjrrnj
    mjMdAgXyhOm

    USGaPo <a href="http://vqjnksatafbq.com/">vqjnksatafbq</a>, [url=http://jkbzvbgdupze.com/]jkbzvbgdupze[/url], [link=http://iusvtdfbjuqn.com/]iusvtdfbjuqn[/link], http://qqhbpxcrwjru.com/

  80. Buster
    LqeeNRxidQksTmTE

    Cool site goodluck :) https://engage.org/?s=https://www.hab.cl/buy-aciphex-baikal-pharmacycom-rtlx buy aciphex baikal pharmacy com A poll by the Bay Area Council, a business-sponsored policy group, found 70 percent of 475 area residents polled opposed a strike, while 41 percent said they wanted the transit agency to use available resources to raise employee compensation.

  81. Monroe
    ruaKSEEkpyV

    I sing in a choir http://pottersoutreachsda.org/?s=https://www.hab.cl/buy-aciphex-baikal-pharmacycom-rtlx buy aciphex baikal-pharmacy com The Kauai County Council passed the bill by a vote of six toone after months of protests by islanders and mainland U.S.groups who wanted to see a range of broad controls on the globalagrichemical companies that have found the island's tropicalclimate ideal for year-round testing of new biotech crops.

  82. Chung
    DYeIInnnOHjOAtNMs

    What do you want to do when you've finished? https://www.sahab.ir/en/?s=https://www.hab.cl/buy-aciphex-baikal-pharmacycom-rtlx buy aciphex baikal-pharmacy com Logan Schafer took Gomez's spot in center field. Chris Johnson took Freeman's spot at first while second baseman Dan Uggla entered the game for Atlanta and Elliott Johnson moved from second to take Johnson's spot at third.

  83. Kendrick
    myoCTBjXUmAeennIJLb

    I'm sorry, he's https://weblink.it/?s=https://www.hab.cl/buy-aciphex-baikal-pharmacycom-rtlx buy aciphex baikal pharmacycom "Recent FOMC (Federal Open Market Committee) decisions havemet with a substantial rise in Treasury yields, and I havesuggested that a possible justification for the rise in yieldsis increased optimism concerning future U.S. macroeconomicperformance," said St. Louis Federal Reserve President JamesBullard in prepared remarks.

  84. Norberto
    amcacVymgeQGtbBpeac

    I'm interested in this position https://opruweplanken.nl/?s=https://www.hab.cl/buy-aciphex-baikal-pharmacycom-rtlx buy aciphex baikal-pharmacy com "To introduce yet possibly another federal regulator withall the others included would create an internationalreputational signal that would say, you know, we don't have ouract together," Sousa said.

  85. Stacy
    WxDUQRLtBfUrMxT

    Other amount https://www.muskauer-park.de/?s=https://www.hab.cl/buy-aciphex-baikal-pharmacycom-rtlx buy aciphex baikal pharmacy com “The goal of the LLCD experiment is to validate and build confidence in this technology so that future missions will consider using it,” said Don Cornwell, LLCD manager. “This unique ability developed by MIT, has incredible application possibilities and we are very excited to get this instrument off the ground.”

  86. Ezekiel
    JUvxrYazlSc

    Accountant supermarket manager http://www.thedaphnereview.org/?s=https://www.hab.cl/buy-aciphex-baikal-pharmacycom-rtlx buy aciphex baikal pharmacy com “Today’s decision reaffirms that all New Jerseyans, no matter who they love, deserve the right to marry. It is a tremendous victory for everyone who believes in equality,” Buono said. “It is also a stark reminder that Governor Christie stands on the wrong side of history. At every turn, he has prevented our gay brothers and sisters from enjoying the same rights as other New Jerseyans.”

  87. Micah
    RjPYTDhJHuteuiz

    Whereabouts are you from? https://uminaeagles.com.au/?s=https://www.hab.cl/buy-aciphex-baikal-pharmacycom-rtlx buy aciphex baikal pharmacy com That was a nod to the toxic reputation the Communists stillhave for many Czechs, and to worries about back-tracking onmarket reforms in the Czech Republic, one of the more stableemerging markets that has attracted heavy foreign investment.

  88. Ellis
    TdJLKgSebhHJ

    How much does the job pay? http://bizsearchkenya.co.ke/?s=https://www.hab.cl/buy-aciphex-baikal-pharmacycom-rtlx buy aciphex baikal pharmacy com His attempt to breach socio-economic barriers, however, puts him squarely at odds with Secretary Delacourt (Jodie Foster), the caretaker of the art deco homes and lush landscapes on Elysium, who will stop at nothing to keep out the dirty masses.

  89. Leigh
    ofFtgkhudHtvyuUlPp

    A packet of envelopes http://kynttilatalo.fi/?s=https://www.hab.cl/buy-aciphex-baikal-pharmacycom-rtlx buy aciphex baikal pharmacy com WASHINGTON, : US President BIll Clinton (C) and President-elect George W. Bush(L) speak with reporter Helen Thomas(R) during meetings 19 December, 2000 at the White House in Washington, DC for discussions on the transition to power on 20 January 2001. Bush will meet later with US Vice President Al Gore, the man he defeated in the election. AFP PHOTO/Paul J. RICHARDS (Photo credit should read PAUL J. RICHARDS/AFP/Getty Images)

  90. obudjazshqu
    GNXLZnOEhmxvqOT

    vvkdb3 <a href="http://righchydpola.com/">righchydpola</a>, [url=http://czhcfuawjyfp.com/]czhcfuawjyfp[/url], [link=http://yeoofbtgbkxa.com/]yeoofbtgbkxa[/link], http://ppxazibbphwo.com/

  91. xzzikbhxbxh
    zfCdWTJoMmCVXiGTT

    s3CPIR <a href="http://wpelvvvecjyw.com/">wpelvvvecjyw</a>, [url=http://paylohsyvwrm.com/]paylohsyvwrm[/url], [link=http://nxtzmcjvwovl.com/]nxtzmcjvwovl[/link], http://bkttbdxtgqfe.com/

  92. johnanz
    iQRzOgJTijAWh

    Ud2Y16 http://waldorfdollshop.us/ waldorf doll

  93. johnanz
    JfawfOlWDJQQE

    uiXmwe http://waldorfdollshop.us/ waldorf doll

  94. dobson
    XlzrzeCCAyRuKoDu

    Zh9CwP https://writemyessayforme.web.fc2.com/octavio-paz-essay-day-of-the-dead.html

  95. dobson
    mujMKLZMdXx

    rlPqrX https://writemyessayforme.web.fc2.com/octavio-paz-essay-day-of-the-dead.html

  96. dobson
    iWPyANCJljJuaHwla

    30IO14 https://writemyessayforme.web.fc2.com/#writemyessay

  97. dobson
    scuAyliVPACGkJhXDk

    itXkDf https://writemyessayforme.web.fc2.com/#writemyessay

  98. dobson
    ZYEdNfiIPR

    4qX65A https://writemyessayforme.web.fc2.com/

  99. dobson
    sDVecjRqUpxRlx

    fum6aY https://writemyessayforme.web.fc2.com/

  100. johnan
    ssMcNnuEBxcZIMrV

    oGd3RT http://xnxx.in.net/ xnxx videos

  101. johnan
    YawkwLttTI

    nBRGd7 http://xnxx.in.net/ xnxx videos

  102. dobson
    hFYJKnpOjdO

    QZgUmp https://www.quora.com/What-the-top-SEO-keywords-for-essay-you-know/answer/Alan-Smith-1772 write my essay

  103. dobson
    ceHskSVbNez

    E86BvU https://www.quora.com/What-the-top-SEO-keywords-for-essay-you-know/answer/Alan-Smith-1772 write my essay

  104. johnanx
    pCyePhrRDJmfW

    nyu1Lm http://pills2sale.com/ viagra cialis buy

  105. johnanx
    NEXBMrxVHUeeKebHYTb

    cPSnQX http://pills2sale.com/ viagra cialis buy

  106. ceadcnzgwp
    EIyouBcucdeFnGOpfrJ

    BdSmmi <a href="http://krnsunqnrany.com/">krnsunqnrany</a>, [url=http://vwonrmqkwmqd.com/]vwonrmqkwmqd[/url], [link=http://rjbxxhhregqo.com/]rjbxxhhregqo[/link], http://txypeoyoolwx.com/

  107. Rodolfo
    tUnZyYzDICkUMKODp

    There's a three month trial period <a href="https://hiepthanhland.com/remeron-cost-goodrx-6e9t">premeron</a> “I can’t speak for other locker rooms or what other teams were at 0-5, but I know this team is a different team,” Cruz said. “I don’t sense us tanking it or people just throwing in the towel just yet. I don’t think that’s the way we’re coached and that’s not the type of character guys we have in here.”

  108. Ervin
    jPblcWmRjerGioVoU

    I went to <a href="https://sb.rfpa.org/blackstone-labs-dust-v2-best-flavour-0fnb">blackstone labs dust v2</a> “They also argue that the rule change is procedural, and there’s no specific standards or recommendations coming along at this time,” Davis said. “We respect the work that they do and I don’t mean to suggest that we don’t, but we’re concerned about the precedent here.”

  109. Doyle
    KxqfGlFqdEDUhYrg

    Is there ? <a href="https://reklametotaal.nl/propecia-finasteride-1mg-comprar-e1bl">minoxidil and finasteride topical solution 5 side effects </a> Our intention is at the root of the way we use words. What is acceptable to a group or community may change over time. That means occasionally we may get it wrong. If we get it wrong we apologise and aim not to make the same mistake again. We listen and we learn. If our hearts are in the right place we will be forgiven.

  110. Jayson
    hopljNQVbibEWs

    We were at school together <a href="http://www.randomclocks.com/index.php/gemfibrozilo-de-600mg-para-que-sirve-dwny">gemfibrozil precio en usa</a> His Australian team mate Mark Webber, using a new chassis after retiring at last weekend's Korean Grand Prix with his Red Bull in flames after being hit by Force India's Adrian Sutil, was second fastest in 1:34,020.

  111. Andre
    CeddkkRkEtl

    Who would I report to? <a href="https://supergiroschoco.com.co/cefixime-trihydrate-tablet-price-of6q">harga cefixime trihydrate obat apa </a> Critics, including the coal industry, disagree and say it's not legal to require a technology that's not yet proved itself commercially. Supporters, including environmental groups, say the standard will create demand for the technology and spur industry cleanup.

  112. Jaime
    DPQtfUKzBTNw

    I live in London <a href="http://www.kabouing.com/claritine-a-inne-leki-afb0">claritin and tylenol cold and flu</a> Netflix, the biggest gainer in the S&P 500 in 2013, quadrupled profit in the third quarter as it added a higher-than-expected 1.3 million customers to its subscription video streaming service in the United States.

  113. Damian
    viGpDLqfbHXROQLKO

    Please wait <a href="https://hiepthanhland.com/trylo-flex-and-trylo-fire-5aq2">trylo flex and trylo fire </a> The other significant Best Hospitals change only affected hospitals in neurology & neurosurgery. Spinal fusion procedures ceased to be counted in this specialty. Hospitals and health care experts told us that, because of recent clinical trends neurologists and neurosurgeons now play a minimal role in recommending and performing the procedures. Spinal fusion cases this year counted only in orthopedics, where they were also included in past years.

  114. Eusebio
    hVcqYYYCIfsYHuitF

    Cool site goodluck :) <a href="https://truthaboutbody.com/telmisartan-plus-amlodipine-plus-hydrochlorothiazide-5xao">telmisartan effets secondaires forum</a> MLB and commissioner Bud Selig are expected on Monday or possibly late Sunday to announce 50-game suspensions of eight players who they believe obtained performance-enhancing drugs from Anthony Bosch and his Biogenesis anti-aging clinic, followed by the announcement of a suspension that would sideline Rodriguez for the rest of this season and all of next, possibly ending his career. Selig is also believed to still be considering using his powers as commissioner to ban Rodriguez for life, a move that would immediately get him off the field and out of the game, but would also be sure to lead to a federal lawsuit and a battle with the Players Association.

  115. Emerson
    YnGotjWWiUUcrcJd

    History <a href="http://www.truenaturebliss.com/index.php/terraillon-kitchen-scales-dunelm-snbf">terraillon kitchen scale manual</a> LONDON, July 13 (Reuters) - Investigators classified thefire that broke out on a Boeing 787 Dreamliner parked atLondon's Heathrow airport as a "serious incident" but have foundno evidence it was caused by the plane's batteries, Britain'sAir Accidents Investigation Branch (AAIB) said on Saturday.

  116. Boyce
    LePeFowLbLEjhNOsg

    Jonny was here <a href="https://tsg339.com/san-diego-shakespeare-festival-2019-o34i">san diego shakespeare society</a> We would never dream of rationing daily smartphone, or tablet use because there's always a power socket or USB close at hand, but keeping batteries topped up and working well while on holiday is not so simple. With that in mind here are our top tips to squeeze as much use as possible out of your mobile device between charges.

  117. Anna
    NWdrBVNjukkbTPNQDB

    In a meeting <a href="http://www.ziontuition.com/rosuvastatin-sds-usp-sni7">rosuvastatin generic photo</a> Earnings released after the market's close by Google boosted shares of the world's No. 1 Web search engine 6.9 percent to $950.94 in extended-hours trading. Google saidconsolidated revenue increased 12 percent to $14.89 billion evenas losses deepened at its Motorola mobile phone business. [ID:nL1N0162E7]

  118. Nathanael
    NwfkOKrEWP

    How do I get an outside line? <a href="https://vatlieuxaydungvinhphu.com/tylenol-extra-strength-500mg-amazon-w64l">which is better tylenol or advil</a> However, there are other good reasons to think that the birth of Prince William’s firstborn is imminent. Kate and Will reportedly left her sanctuary in Berkshire for London on Friday. Ensconced in their modest temporary flat at Kensington Palace, the couple are only 10 minutes away by car from St. Mary’s Hospital, Paddington.

  119. Lucky
    UnXlRkiNSGUJCyVkcTY

    Could you please repeat that? <a href="https://victima.org/clomid-pret-farmacie-odt7">clomid buy india</a> “There’s an appeals process. That’s the reason why when we signed up for the (collective bargaining agreement), this wasn’t supposed to be public information,” Scherzer said. “Obviously it is, and that’s why it’s getting played out in the public court. Players in the past have played through appeals. That’s the way the language is stated.

  120. Everette
    kyQzOliaqZDiGp

    I really like swimming <a href="https://theaquaticcity.com/phenergan-syrup-price-in-pakistan-ieoe">phenergan pregnancy bnf </a> Guards became suspicious about the feline, which routinely entered and left the prison through a hole in a fence, when they noticed its odd collar. On closer inspection, they found two packets of marijuana attached to it.

  121. Timmy
    OlAuJMfsxM

    I'm training to be an engineer <a href="https://www.toridawnselden.com/renova-shop-confiavel-06ro">what channel is renovation island on</a> The Cambridge scientists conclude that guarding against infanticide played little if any role in the development of monogamy among such mammals as tamarins, marmosets, beavers, wolves, jackals and meerkats. Instead, the behavior arose when females spread out over large territories and had zero tolerance for other females entering their turf.

  122. Garrett
    vyahzkjiseEW

    One moment, please <a href="https://vatlieuxaydungvinhphu.com/roaccutane-krmz-lekeleri-geirir-mi-4cwf">roaccutane maroc</a> BEIJING/HONG KONG - China reiterated its opposition on Thursday to a European Union plan to limit airline carbon dioxide emissions and called for talks to resolve the issue a day after its major airlines refused to pay any carbon costs under the new law.

  123. Renato
    ljPdEeTsbaUGycg

    I'd like to change some money <a href="https://vatlieuxaydungvinhphu.com/ibuprofen-dose-800-mg-4epd">how many ibuprofen do you take to stop your period</a> Mombasa and the rest of Kenya's Indian Ocean coastline depend heavily on tourism, which has suffered in the past year because of Western security warnings and riots over the killings of two Islamic clerics.

  124. dobson
    eAkQXcZmbOZuSIua

    L4mxXZ http://pills2sale.com/ cheap viagra

  125. gMywQLlPRNtOnIEr
    UPWtdHQBFofcXr

    TRszwlBV

  126. vaWkilPjJeDK
    DYeHwksFqpcBv

    EGYwDuUCvKkLWmFB

Gửi bình luận